Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 14.19 trang 43 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 14. Cảm ứng điện từ

Đề bài

Giải thích tại sao khi cho khung dây dẫn đặt trong từ trường của nam châm như Hình 14.4 quay quanh trục PQ thì trong khung dây dẫn không có dòng điện cảm ứng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 43 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 14.4: Một khung dây dẫn hình chữ nhật đặt giữa hai cực của nam châm (cực N bên trái, cực S bên phải). Trục quay PQ nằm ngang, đi qua cạnh trên của khung dây (P ở bên trái, Q ở bên phải), song song với đường sức từ nối hai cực N - S.

Lời giải

Phân tích hiện tượng:

Trong khung dây chỉ xuất hiện dòng điện cảm ứng khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của khung dây biến thiên (từ thông qua khung dây thay đổi).

Xét trường hợp Hình 14.4:

- Các đường sức từ của nam châm đi từ cực N sang cực S, nằm ngang và song song với trục quay PQ.
- Trục PQ đi qua cạnh trên của khung, tức là trục quay nằm ngay trong mặt phẳng khung dây. Do đó khi khung quay quanh PQ, mặt phẳng khung dây luôn chứa phương của trục PQ, nghĩa là luôn chứa phương của các đường sức từ.
- Vì các đường sức từ luôn nằm song song với mặt phẳng khung dây (trượt dọc theo mặt khung) nên chúng không xuyên qua tiết diện khung dây ở mọi vị trí quay.

Kết luận:

Số đường sức từ xuyên qua khung dây luôn bằng không ở mọi thời điểm, tức là từ thông qua khung không đổi (và bằng 0) trong suốt quá trình quay. Vì từ thông không biến thiên nên không có dòng điện cảm ứng xuất hiện trong khung dây.

(Muốn có dòng điện cảm ứng thì trục quay phải vuông góc — hoặc hợp một góc khác 0° — với đường sức từ, để khi khung quay số đường sức xuyên qua khung thay đổi.)

Đáp số

Vì trục quay PQ song song với đường sức từ nên các đường sức luôn song song với mặt phẳng khung, số đường sức xuyên qua khung luôn bằng 0 (từ thông không đổi) ⇒ không có dòng điện cảm ứng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.