Giải Bài 1.3 trang 7 SBT Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Phân tích yêu cầu: Câu hỏi về tác dụng của dầu soi kính hiển vi (dầu nhúng, immersion oil) khi quan sát tiêu bản nhiễm sắc thể ở độ phóng đại lớn (vật kính 100×).

a) Nhắc lại kiến thức: Khi quan sát ở vật kính có độ phóng đại rất lớn, nếu giữa vật kính và tiêu bản là không khí thì tia sáng đi từ lam kính (thuỷ tinh) ra không khí rồi vào vật kính sẽ bị khúc xạ và một phần bị phản xạ, làm giảm lượng ánh sáng đi vào vật kính nên ảnh mờ, kém rõ.

b) Dầu soi kính có chiết suất (chỉ số khúc xạ) xấp xỉ bằng chiết suất của thuỷ tinh. Khi nhỏ dầu vào khoảng giữa tiêu bản và vật kính, môi trường trở nên trong suốt và đồng nhất về chiết suất với thuỷ tinh, khiến tia sáng truyền gần như thẳng, hạn chế khúc xạ và phản xạ, gom được nhiều ánh sáng hơn vào vật kính nên ảnh sáng và rõ nét hơn.

c) Xét các phương án:
- A. Làm sạch kính → sai, dầu không dùng để lau kính.
- B. Tăng cường khả năng phóng đại → sai, độ phóng đại do hệ thấu kính quyết định, dầu không làm tăng độ phóng đại.
- C. Bảo vệ mẫu quan sát → sai, không phải chức năng của dầu.
- D. Tạo độ trong suốt và tăng chỉ số khúc xạ (của môi trường giữa tiêu bản và vật kính cho khớp với thuỷ tinh) → đúng.

Kết luận: Chọn D.

Đáp số