Giải Bài 9 trang 35 SBT Lịch sử và Địa lí 7
Đề bài
Dựa vào hình 1 trang 128 SGK, hãy so sánh sự khác nhau về địa hình giữa khu vực đông nam và khu vực tây bắc của châu Phi.
Bản đồ tự nhiên châu Phi dùng thang màu phân tầng độ cao: xanh lá (0–200 m), vàng nhạt (200–500 m), vàng (500–1 000 m), cam nhạt (1 000–2 000 m), cam (2 000–3 000 m) và nâu đỏ (trên 3 000 m). Lãnh thổ trải từ khoảng 40°B đến 40°N, xích đạo chạy qua gần giữa.
Khu vực tây bắc châu Phi (phần Bắc Phi, quanh chí tuyến Bắc, từ bờ Đại Tây Dương tới Biển Đỏ): chủ yếu là màu vàng nhạt và vàng, ứng với độ cao thấp và trung bình (phần lớn dưới 1 000 m). Đây là nơi phân bố hoang mạc Xa-ha-ra rộng lớn cùng các bồn địa thấp như bồn địa Sát. Ở rìa tây bắc giáp Địa Trung Hải có dãy At-lát (đỉnh cao, có điểm 4 165 m ở núi Tu-bơ-can) nhưng tổng thể bề mặt tây bắc là đồng bằng và cao nguyên thấp, khá bằng phẳng.
Khu vực đông nam châu Phi (phần Đông Phi và Nam Phi, từ xích đạo xuống tới Nam Phi, phía đông và nam lục địa): chủ yếu là màu cam và nâu đỏ, ứng với độ cao lớn (nhiều nơi trên 1 000–2 000 m, có chỗ trên 3 000 m). Đây là các sơn nguyên và cao nguyên đồ sộ: sơn nguyên Ê-ti-ô-pi-a, sơn nguyên Đông Phi với đỉnh Ki-li-man-gia-rô cao 5 895 m (điểm cao nhất châu Phi). Vùng này còn có các hồ lớn (hồ Vích-to-ri-a, hồ Tan-ga-ni-ca, hồ Ni-át-xa) nằm dọc các đứt gãy, và phía nam có bồn địa Ca-la-ha-ri cùng dãy Đrê-ken-béc ven biển đông nam.
Như vậy, trên bản đồ, nửa tây bắc nghiêng về gam màu vàng (địa hình thấp, hoang mạc và bồn địa), còn nửa đông nam nghiêng về gam màu cam – nâu (địa hình cao, nhiều sơn nguyên và cao nguyên); nhìn chung địa hình châu Phi cao dần từ tây bắc xuống đông nam.
Gợi ý trả lời
So sánh sự khác nhau về địa hình giữa khu vực đông nam và khu vực tây bắc châu Phi
Dựa vào thang màu phân tầng độ cao trên bản đồ tự nhiên châu Phi (hình 1 trang 128 SGK), có thể nhận thấy địa hình hai khu vực khác nhau rõ rệt:
a) Khu vực tây bắc châu Phi (phần Bắc Phi)
- Thể hiện chủ yếu bằng gam màu vàng nhạt và vàng, tương ứng với độ cao thấp và trung bình (phần lớn dưới 1 000 m).
- Địa hình chủ yếu là đồng bằng, cao nguyên thấp và các bồn địa (như bồn địa Sát), bề mặt tương đối bằng phẳng; đây là nơi phân bố hoang mạc Xa-ha-ra rộng lớn.
- Chỉ ở rìa tây bắc giáp Địa Trung Hải mới có dãy At-lát cao hơn, còn tổng thể là vùng địa hình thấp.
b) Khu vực đông nam châu Phi (phần Đông Phi và Nam Phi)
- Thể hiện chủ yếu bằng gam màu cam và nâu đỏ, tương ứng với độ cao lớn (nhiều nơi trên 1 000 – 2 000 m, có chỗ trên 3 000 m).
- Địa hình chủ yếu là các sơn nguyên và cao nguyên đồ sộ: sơn nguyên Ê-ti-ô-pi-a, sơn nguyên Đông Phi (có đỉnh Ki-li-man-gia-rô cao 5 895 m – điểm cao nhất châu Phi); phía nam có bồn địa Ca-la-ha-ri và dãy Đrê-ken-béc ven biển.
c) Kết luận
- Trên bản đồ, nửa tây bắc nghiêng về gam màu vàng (địa hình thấp, hoang mạc và bồn địa), còn nửa đông nam nghiêng về gam màu cam – nâu (địa hình cao, nhiều sơn nguyên, cao nguyên).
- Như vậy, địa hình châu Phi cao dần từ tây bắc xuống đông nam: khu vực tây bắc thấp hơn, khu vực đông nam cao hơn nhiều.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.