Giải Bài 5 trang 22 SBT Lịch sử và Địa lí 8
Đề bài
Có ý kiến cho rằng: Các nước tư bản phương Tây xâm chiếm Đông Nam Á là để giúp đỡ những nước này thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu. Em đồng ý với ý kiến đó không? Dựa vào một số tư liệu sưu tầm được từ sách, báo và internet, hãy chứng minh cho ý kiến của em.
Gợi ý trả lời
Nêu quan điểm: Em không đồng ý với ý kiến cho rằng các nước tư bản phương Tây xâm chiếm Đông Nam Á là để giúp đỡ các nước này thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu. Thực chất, mục đích của thực dân phương Tây là vơ vét tài nguyên, bóc lột nhân dân và mở rộng thị trường để phục vụ cho sự phát triển của chính quốc. Dưới đây là một số dẫn chứng chứng minh:
a) Về mục đích xâm lược: Từ nửa sau thế kỉ XVI, cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, các nước phương Tây (Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh, Pháp...) đẩy mạnh xâm chiếm Đông Nam Á vì khu vực này giàu tài nguyên (hương liệu, gia vị, khoáng sản), có vị trí chiến lược trên con đường biển và là nguồn nhân công, thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn. Đây là mục đích tư lợi, không phải để "giúp đỡ".
b) Về chính sách cai trị và kinh tế: Thực dân thi hành chính sách cướp đoạt ruộng đất, lập đồn điền, độc quyền khai thác khoáng sản và buôn bán; áp đặt sưu cao, thuế nặng cùng nhiều thứ thuế vô lí. Nền kinh tế các nước thuộc địa bị biến thành nơi cung cấp nguyên liệu và tiêu thụ hàng hóa cho chính quốc, không được phát triển công nghiệp → kinh tế què quặt, lệ thuộc, đời sống nhân dân ngày càng bần cùng, đói khổ.
c) Về chính trị, xã hội, văn hóa: Thực dân thực hiện chính sách "chia để trị", duy trì sự lạc hậu, thi hành chính sách ngu dân, kìm hãm giáo dục để dễ bề cai trị. Điều này cho thấy chúng không hề muốn khai hóa hay giúp các nước tiến bộ.
d) Hệ quả thực tế: Sự thống trị của thực dân đã đẩy nhân dân Đông Nam Á vào cảnh nghèo đói, mất nước, mất tự do; làm bùng nổ hàng loạt cuộc đấu tranh, khởi nghĩa của nhân dân các nước chống ách đô hộ. Nếu thực dân thật sự "giúp đỡ" thì nhân dân đã không phải vùng lên đấu tranh suốt mấy thế kỉ.
Kết luận: Luận điệu "khai hóa", "giúp đỡ các nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu" chỉ là chiêu bài che đậy cho bản chất xâm lược và bóc lột của chủ nghĩa thực dân. Do đó, ý kiến trên là không đúng (đpcm).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.