Giải Bài tập 1 trang 17 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Giả định bạn là người điều khiển cuộc thảo luận về một vấn đề văn học hay đời sống nào đó. Bạn sẽ xây dựng dàn ý cho bài nói về nguyên tắc thảo luận trước khi cuộc thảo luận bắt đầu như thế nào?
Gợi ý trả lời
Định hướng: Với vai người điều khiển (chủ tọa) cuộc thảo luận, bài nói mở đầu không nhằm trình bày quan điểm riêng mà nhằm thống nhất *luật chơi* — tức các nguyên tắc để cuộc thảo luận diễn ra dân chủ, có trọng tâm và hiệu quả. Vì thế dàn ý cần nêu rõ mục đích, các nguyên tắc cụ thể và lời kêu gọi hợp tác. Có thể xây dựng dàn ý gồm ba phần như sau:
a) Mở đầu
- Chào mừng những người tham gia; giới thiệu vắn tắt bản thân với tư cách người điều khiển.
- Nêu vấn đề sẽ thảo luận (một vấn đề văn học hoặc đời sống) và lí do vấn đề đó đáng được bàn bạc.
- Khẳng định mục đích buổi thảo luận: cùng trao đổi để hiểu vấn đề sâu hơn, tôn trọng sự khác biệt về ý kiến, hướng tới nhận thức/giải pháp chung — chứ không phải tranh hơn thua.
b) Nội dung chính — các nguyên tắc thảo luận cần thống nhất
- *Nguyên tắc về nội dung:* Mọi ý kiến phải bám sát vấn đề, tránh lạc đề; ý kiến nên đi kèm lí lẽ và bằng chứng, không nói chung chung hay áp đặt.
- *Nguyên tắc tôn trọng:* Lắng nghe đến cùng khi người khác đang nói, không ngắt lời, không công kích cá nhân; phản bác ý kiến chứ không phản bác con người.
- *Nguyên tắc dân chủ, bình đẳng:* Mọi người đều có quyền phát biểu và được phân bổ thời gian hợp lí; khuyến khích cả những ý kiến khác biệt, trái chiều.
- *Nguyên tắc về trật tự:* Phát biểu theo lượt, giơ tay xin ý kiến; mỗi lượt nói giới hạn thời gian để nhiều người được tham gia.
- *Nguyên tắc văn hóa ngôn ngữ:* Dùng lời lẽ lịch sự, đúng mực, có thái độ cầu thị, sẵn sàng tiếp thu và điều chỉnh quan điểm khi nghe lí lẽ xác đáng.
- *Vai trò của người điều khiển:* Giữ trung lập, điều phối lượt nói, tóm tắt – chốt lại từng ý và tổng kết; không áp đặt kết luận chủ quan.
c) Kết thúc
- Nhấn mạnh tinh thần hợp tác, cầu thị là điều kiện để buổi thảo luận thành công.
- Mời mọi người cùng cam kết thực hiện các nguyên tắc vừa nêu và chính thức bắt đầu cuộc thảo luận.
Lưu ý trình bày khi nói: ngắn gọn, mạch lạc; giọng thân thiện, khách quan; có thể dùng phương tiện hỗ trợ (slide, bảng ghi tóm tắt các nguyên tắc) để người tham gia dễ theo dõi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.