Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 2.5 trang 19 SBT Ngữ văn 10

Bài 4. Sức sống của sử thi   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc kĩ phần cước chú cho các chi tiết trong văn bản. Những thông tin này giúp bạn hiểu thêm điều gì về sử thi Đăm Săn?
(văn bản: Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời (sử thi Đăm Săn), SGK Ngữ văn 10, tập một)

Gợi ý trả lời

Những thông tin mà phần cước chú cung cấp:

Trong văn bản *Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời*, phần cước chú giải thích hàng loạt từ ngữ, hình ảnh gắn với đời sống và văn hóa của người Ê-đê. Đọc kĩ các cước chú ấy, ta hiểu thêm nhiều điều về sử thi Đăm Săn:

- Về đời sống vật chất và không gian sinh hoạt: Cước chú giải nghĩa các sự vật đặc trưng của người Ê-đê ở Tây Nguyên như nhà sàn, cầu thang, chiêng ché, trang phục, vũ khí, voi, ngựa, cùng những địa danh, cảnh vật núi rừng. Nhờ đó, người đọc hình dung được một nền văn hóa nương rẫy, săn bắt và chăn nuôi độc đáo, khác với không gian của người đọc hôm nay.

- Về đời sống tinh thần, tín ngưỡng: Nhiều cước chú cắt nghĩa các hình ảnh thần linh (Nữ Thần Mặt Trời, Trời, các vị thần), tục lệ, quan niệm của người Ê-đê. Qua đó thấy được thế giới quan "vạn vật hữu linh", niềm tin của cộng đồng vào các lực lượng siêu nhiên và khát vọng chinh phục tự nhiên của họ.

- Về đặc trưng thể loại và cách diễn đạt: Cước chú làm rõ những lối nói, so sánh, phóng đại mang màu sắc sử thi và dấu ấn ngôn ngữ Ê-đê. Điều này cho thấy sử thi Đăm Săn được sáng tác, lưu truyền trong môi trường diễn xướng dân gian của một tộc người cụ thể, với lối nói giàu hình ảnh, trang trọng, hào hùng.

- Về giá trị văn hóa – lịch sử: Tổng hợp lại, các cước chú giúp người đọc nhận ra sử thi Đăm Săn không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là "bộ bách khoa" phản ánh sinh động xã hội, phong tục, tín ngưỡng và tâm hồn của người Ê-đê thời cổ đại. Chúng là chiếc cầu nối giúp bạn đọc ngày nay vượt qua khoảng cách về thời gian, không gian và văn hóa để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp, ý nghĩa của tác phẩm.

Tóm lại: Phần cước chú giúp ta hiểu thêm về bối cảnh văn hóa – lịch sử, đời sống vật chất và tinh thần, thế giới quan cũng như bản sắc riêng của người Ê-đê được kết tinh trong sử thi Đăm Săn; đồng thời thấy rõ hơn đặc trưng thể loại và vẻ đẹp ngôn ngữ của tác phẩm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.