Giải Bài tập 1 trang 13 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Đọc lại đoạn 4 của văn bản Sự sống và cái chết trong SGK Ngữ văn 10, tập hai (tr. 76) và trả lời các câu hỏi:
1. Xác định câu chủ đề và thông tin chính được trình bày trong đoạn trích.
2. Thông tin chính này được triển khai cụ thể thành các ý phụ và chi tiết nào?
3. Các số liệu được nhắc tới trong đoạn trích có tác dụng gì?
4. "Cái chết cho phép sự sống tiến lên. Nó là một phần không thể tách rời của sự sống.". Những thông tin này gợi cho bạn suy nghĩ gì?
(văn bản: Sự sống và cái chết (SGK Ngữ văn 10, tập hai, tr. 76))
Gợi ý trả lời
Bài tập 1 — Đọc lại đoạn 4 văn bản *Sự sống và cái chết* (SGK Ngữ văn 10, tập hai, tr. 76)
a) Câu chủ đề và thông tin chính
- *Câu chủ đề* là câu nêu ý khái quát của cả đoạn: cái chết (sự tuyệt chủng của các loài) không đối lập mà gắn bó với sự sống, là điều kiện để sự sống tiếp tục tiến hóa.
- *Thông tin chính:* Trong quá trình tiến hóa lâu dài của sinh giới trên Trái Đất, vô số loài đã xuất hiện rồi biến mất; chính sự mất đi của các loài cũ lại mở đường cho loài mới ra đời, nhờ đó sự sống không ngừng đổi mới và tiến lên. Cái chết vì thế là một phần tất yếu, không thể tách rời của sự sống.
b) Thông tin chính được triển khai thành các ý phụ, chi tiết
- *Quy luật tiến hóa:* sự sống trải qua một quá trình lâu dài; các loài lần lượt xuất hiện, tồn tại rồi tuyệt chủng.
- *Cơ chế chọn lọc tự nhiên:* loài thích nghi được với môi trường thì tồn tại, phát triển; loài không thích nghi thì bị đào thải, diệt vong.
- *Hệ quả:* sự diệt vong của các loài cũ nhường chỗ cho loài mới, làm thế giới sinh vật thêm đa dạng — cơ sở dẫn tới nhận định kết đoạn: cái chết cho phép sự sống tiến lên.
(Lưu ý: những con số cụ thể cùng tên gọi — ví dụ mốc thời gian, số/tỉ lệ loài — phải trích đúng như in trong đoạn 4; không tự thêm số liệu không có trong văn bản, chẳng hạn con số "99%".)
c) Tác dụng của các số liệu
- Làm cho thông tin trở nên cụ thể, xác thực, khách quan — đúng đặc trưng của văn bản thông tin khoa học.
- Giúp người đọc hình dung được quy mô to lớn của thời gian tiến hóa và số lượng loài sinh vật, điều khó cảm nhận nếu chỉ nói chung chung.
- Tăng sức thuyết phục cho lập luận, làm nổi bật ý: tuyệt chủng (cái chết) là quy luật phổ biến, gắn liền với sự sống.
d) Suy nghĩ về hai câu kết
- Hai câu khẳng định một quy luật tự nhiên: cái chết không phải sự chấm dứt vô nghĩa mà tạo điều kiện, mở đường cho sự sống mới; sống và chết tồn tại trong một thể thống nhất.
- Từ đó cần có cái nhìn bình thản, khoa học về cái chết, xem nó là phần tất yếu của quy luật sinh tồn.
- Đồng thời câu nói gợi ý nghĩa nhân sinh: vì sự sống hữu hạn và quý giá nên mỗi người càng cần trân trọng, sống có ý nghĩa, biết kế thừa, tiếp nối; cần có ý thức bảo vệ sự đa dạng của sự sống trên Trái Đất.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.