Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 6 trang 15 SBT Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt / Đọc hiểu văn bản thông tin   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Dân cư Việt Nam sống rất chen chúc trong các vùng đồng bằng, trên một diện tích chỉ chiếm một phần năm toàn bộ lãnh thổ. Hầu như chẳng bao giờ ta thấy một ngôi nhà đơn độc, trừ ở Nam Kì là nơi các điền chủ lớn, để khai khẩn các ruộng mới, thiết lập trang trại giữa đồng ruộng của họ. Tập trung là quy luật tuyệt đối của sự phân bố dân cư. Ở Bắc Kì, trong các tỉnh hoàn toàn người Việt, 7 500 000 dân số phân bố ở hơn 7 300 làng. Tại Trung Kì, 5 500 000 người Việt sống trong hơn 8 000 làng của các tỉnh đồng bằng. Thật ra, ta thấy tại Bắc Kì cũng như tại Trung Kì, một số lớn hơn nhiều những cụm dân cư nhỏ gọi là thôn. Ở Nam Kì cũng vậy, tại đấy chính thức có 4 500 000 dân sống trong khoảng 1 286 làng.
(Nguyễn Văn Huyên, Văn minh Việt Nam, Sđd, tr. 179)

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

1. Sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để thể hiện những thông tin chính được trình bày trong đoạn trích.

2. Các số liệu được tác giả cung cấp trong đoạn trích có ý nghĩa gì?

3. Đoạn trích thể hiện những đặc trưng gì của văn bản thông tin?

4. Thông tin nào ấn tượng nhất đối với bạn? Vì sao?

Gợi ý trả lời

## Bài tập 6 (trang 16) — Đọc hiểu văn bản thông tin

### 1. Dùng phương tiện phi ngôn ngữ thể hiện thông tin chính

Thông tin chính của đoạn trích là sự phân bố dân cư người Việt ở ba kì (số dân và số làng). Có thể dùng bảng biểu (một phương tiện phi ngôn ngữ) để trình bày:

| Vùng | Số dân (người Việt) | Số làng | Nhận xét |
|------|--------------------:|--------:|----------|
| Bắc Kì | 7 500 000 | hơn 7 300 làng | dân đông, nhiều làng |
| Trung Kì | 5 500 000 | hơn 8 000 làng | nhiều làng nhất, làng nhỏ (nhiều thôn) |
| Nam Kì | 4 500 000 | khoảng 1 286 làng | ít làng, làng có quy mô lớn |

(Có thể thay bảng bằng biểu đồ cột so sánh số dân và số làng của ba kì, hoặc sơ đồ thể hiện quy luật "tập trung" của dân cư.) Các phương tiện này giúp người đọc nắm nhanh và trực quan những số liệu, đồng thời làm nổi bật sự chênh lệch quy mô làng giữa ba kì.

### 2. Ý nghĩa của các số liệu

- Các số liệu (7 500 000 dân / hơn 7 300 làng; 5 500 000 / hơn 8 000 làng; 4 500 000 / khoảng 1 286 làng) cung cấp bằng chứng cụ thể, xác thực cho nhận định khái quát "Tập trung là quy luật tuyệt đối của sự phân bố dân cư".
- Số liệu làm cho thông tin trở nên chính xác, khách quan, đáng tin cậy, tăng sức thuyết phục hơn hẳn những lời nhận xét chung chung.
- Qua đối chiếu số liệu, người đọc còn thấy được sự khác biệt về quy mô làng giữa các kì (Nam Kì ít làng nhưng mỗi làng rất đông dân, Trung Kì nhiều làng nhưng mỗi làng nhỏ), từ đó hiểu rõ đặc điểm cư trú của người Việt.

### 3. Những đặc trưng của văn bản thông tin thể hiện trong đoạn trích

- Tính chính xác, khách quan: thông tin dựa trên số liệu thống kê cụ thể, không pha trộn cảm xúc cá nhân.
- Sử dụng số liệu, dữ liệu làm phương tiện cung cấp và chứng minh thông tin.
- Cấu trúc rõ ràng, mạch lạc: nêu nhận định chung (quy luật "tập trung") rồi lần lượt dẫn chứng theo từng vùng Bắc Kì – Trung Kì – Nam Kì.
- Ngôn ngữ sáng rõ, trung tính, hướng đến việc truyền đạt tri thức.
- Có trích dẫn nguồn (Nguyễn Văn Huyên, *Văn minh Việt Nam*), bảo đảm độ tin cậy của thông tin.
- Nội dung có thể kết hợp với phương tiện phi ngôn ngữ (bảng, biểu đồ) để minh họa.

### 4. Thông tin ấn tượng nhất (ý kiến cá nhân)

Gợi ý trả lời: Thông tin ấn tượng nhất là Nam Kì chỉ có khoảng 1 286 làng nhưng tới 4 500 000 dân, trong khi Trung Kì có hơn 8 000 làng mà chỉ 5 500 000 dân.

*Vì sao*: con số cho thấy quy mô mỗi làng ở Nam Kì lớn hơn rất nhiều so với Trung Kì và Bắc Kì — trung bình mỗi làng Nam Kì có hàng nghìn dân, phản ánh đặc điểm khai khẩn đất mới, lập ấp, trang trại giữa đồng ruộng ở vùng này. Điều đó làm nổi bật mối liên hệ giữa lịch sử khai khẩn đất đai và cách tổ chức cư trú của người Việt. (Học sinh có thể chọn thông tin khác, miễn lí giải hợp lí.)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.