Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 1 trang 23 SBT Ngữ văn 10

Bài 4. Sức sống của sử thi   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đặt câu hỏi nghiên cứu cho một trong số các đề tài sau:
a. Hình thức kể khan của người Ê-đê.
b. Các địa danh trong sử thi “I-li-át” (Iliad) của Hô-me-rơ (Homèros) trên bản đồ thế giới đương đại.
c. Rừng và làng trong sử thi “Đăm Săn”.
d. Chiến tranh trong sử thi “I-li-át” của Hô-me-rơ.

Gợi ý trả lời

Gợi ý cách làm: Một *câu hỏi nghiên cứu* tốt phải: (1) xác định rõ đối tượng, phạm vi; (2) hướng tới tìm hiểu đặc điểm – mối quan hệ – ý nghĩa chứ không trả lời được bằng một từ "có/không"; (3) có thể giải đáp bằng việc đọc văn bản và thu thập tư liệu. Dưới đây là câu hỏi nghiên cứu đề xuất cho từng đề tài.

a. Hình thức kể khan của người Ê-đê

Câu hỏi nghiên cứu: *Hình thức kể khan của người Ê-đê có những đặc điểm gì về không gian – thời gian diễn xướng, người kể (nghệ nhân) và người nghe, cách thức trình diễn (giọng điệu, ngâm – hát – kể), và nó giữ vai trò như thế nào trong đời sống văn hóa – tinh thần của cộng đồng?*

Câu hỏi phụ gợi mở: Kể khan thường diễn ra vào dịp nào? Vì sao người Ê-đê gắn bó với hình thức này? Việc bảo tồn kể khan hiện nay gặp khó khăn gì?

b. Các địa danh trong sử thi "I-li-át" trên bản đồ thế giới đương đại

Câu hỏi nghiên cứu: *Những địa danh được nhắc tới trong sử thi "I-li-át" (như thành Tơ-roa, Hy Lạp, biển E-giê…) tương ứng với những vị trí nào trên bản đồ thế giới ngày nay, và sự tương ứng ấy cho thấy điều gì về mối quan hệ giữa thế giới hư cấu của sử thi với không gian địa lí – lịch sử có thật?*

Câu hỏi phụ gợi mở: Có bao nhiêu địa danh xác định được vị trí thực? Việc đối chiếu bản đồ giúp người đọc hiểu thêm gì về bối cảnh tác phẩm?

c. Rừng và làng trong sử thi "Đăm Săn"

Câu hỏi nghiên cứu: *Hình ảnh rừng và làng trong sử thi "Đăm Săn" được miêu tả như thế nào, và qua đó phản ánh quan niệm, lối sống cùng mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên và cộng đồng của người Ê-đê ra sao?*

Câu hỏi phụ gợi mở: Rừng và làng xuất hiện trong những tình huống nào? Chúng mang ý nghĩa biểu tượng gì đối với người anh hùng và với buôn làng?

d. Chiến tranh trong sử thi "I-li-át"

Câu hỏi nghiên cứu: *Chiến tranh trong sử thi "I-li-át" được tái hiện qua những phương diện nào (nguyên nhân, diễn biến, hình ảnh người anh hùng nơi trận mạc), và cách miêu tả ấy thể hiện quan niệm gì của người Hy Lạp cổ đại về danh dự, số phận con người và lẽ sống – chết?*

Câu hỏi phụ gợi mở: Chiến tranh được nhìn nhận là vinh quang hay bi kịch? Tác phẩm bộc lộ thái độ nào trước đau thương do chiến tranh gây ra?

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.