Giải Bài tập 1 trang 36 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Dựa vào bài viết đã được chỉnh sửa để chuẩn bị bài nói. Chú ý: chỉ chọn giữ lại những luận điểm và dẫn chứng quan trọng để đề cương bài nói ngắn gọn, có trọng tâm.
Gợi ý trả lời
Hướng dẫn chuyển bài viết đã chỉnh sửa thành đề cương bài nói
Bài tập này không yêu cầu "đáp số" mà yêu cầu em biết chắt lọc bài viết thành một đề cương nói ngắn gọn, có trọng tâm. Cách làm theo đúng quy trình SGK như sau:
a) Xác định mục tiêu và tinh thần của bài nói
- Bài nói khác bài viết: người nghe tiếp nhận bằng tai, không thể đọc lại, nên đề cương phải ngắn gọn, rõ ý, dễ nhớ.
- Vì vậy, nguyên tắc rút gọn là: giữ lại luận đề, các luận điểm chính và dẫn chứng tiêu biểu nhất; lược bỏ những câu phân tích dài, những dẫn chứng trùng lặp hoặc phụ.
b) Chắt lọc nội dung từ bài viết (giữ lại gì – bỏ gì)
- *Giữ lại:*
- Luận đề (ý kiến/quan điểm trung tâm của bài).
- Mỗi luận điểm chính (thường 2–3 luận điểm) rút thành một câu chủ đề ngắn.
- Với mỗi luận điểm, chọn 1 dẫn chứng tiêu biểu nhất (câu thơ, chi tiết, số liệu…) và chỉ ghi từ khóa gợi nhắc.
- *Lược bỏ:*
- Các câu dẫn dắt, chuyển ý dài dòng; phần phân tích chi tiết nhiều lớp nghĩa.
- Dẫn chứng phụ, dẫn chứng lặp lại ý đã có.
- Những đoạn mở rộng, liên hệ không phục vụ trực tiếp cho luận điểm.
c) Lập đề cương bài nói theo bố cục ba phần
*Mở đầu (chào hỏi – nêu vấn đề):*
- Lời chào và giới thiệu ngắn đề tài.
- Nêu trực tiếp luận đề (vấn đề sẽ trình bày) bằng 1–2 câu.
*Triển khai (phần chính – dùng gạch đầu dòng, không viết thành đoạn):*
- Luận điểm 1: … (câu chủ đề) → dẫn chứng tiêu biểu: … (từ khóa).
- Luận điểm 2: … (câu chủ đề) → dẫn chứng tiêu biểu: … (từ khóa).
- Luận điểm 3 (nếu có): … → dẫn chứng: …
- Mỗi luận điểm chỉ ghi ý cốt lõi để khi nói em tự diễn đạt, triển khai bằng lời.
*Kết thúc:*
- Khẳng định lại luận đề / rút ra ý nghĩa, thông điệp.
- Lời cảm ơn và mời trao đổi.
d) Hoàn thiện đề cương để nói hiệu quả
- Thêm các từ ngữ chuyển tiếp để báo hiệu mạch nói: "Trước hết…", "Tiếp theo…", "Cuối cùng…", "Tóm lại…".
- Ghi chú chỗ cần nhấn giọng, dừng, nêu câu hỏi tương tác với người nghe.
- Dự kiến thời lượng cho từng phần để bài nói cân đối, không quá dài.
- Chuẩn bị phương tiện hỗ trợ (hình ảnh, sơ đồ, trích đoạn) nếu cần, và ghi vào đề cương vị trí sử dụng.
→ Kết quả là một đề cương dạng gạch đầu dòng, ngắn gọn, nêu rõ luận đề – các luận điểm chính – dẫn chứng tiêu biểu theo bố cục ba phần, đủ để em nhìn vào và tự trình bày thành bài nói mạch lạc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.