Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 4.3 trang 36 SBT Ngữ văn 7

Bài 5. Màu sắc trăm miền   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy nêu cảm nhận của em về không gian, thời gian và vẻ đẹp riêng của vùng đất biên cương được tác giả miêu tả trong bài thơ.
(văn bản: Chiều biên giới (Lò Ngân Sủn))

Gợi ý trả lời

Mở ý: Bài thơ *Chiều biên giới* của Lò Ngân Sủn vẽ nên bức tranh thiên nhiên và cuộc sống nơi biên cương Tổ quốc vào một buổi chiều, qua đó bộc lộ tình yêu tha thiết với quê hương, đất nước. Có thể cảm nhận vẻ đẹp của vùng đất ấy trên ba phương diện: không gian, thời gian và nét riêng độc đáo.

a) Không gian:

Không gian trong bài thơ là không gian biên giới cao rộng, khoáng đạt, nhiều tầng bậc. Nhà thơ liên tiếp hỏi "Có nơi nào cao hơn" rồi mở ra theo chiều cao, chiều xa: "Như đầu sông đầu suối / Như đầu mây đầu gió / Như quê ta ngọn núi / Như đất trời biên cương". Những hình ảnh "lúa lượn bậc thang mây", "mùa đào hoa nở", "mùa tỏa ngát hương bay" gợi một không gian vừa hùng vĩ của núi rừng, vừa trù phú, tươi đẹp của ruộng nương, bản làng; thêm "nông trường lộng gió / Rộng như trời mênh mông" khiến lòng người choáng ngợp, dâng trào niềm tự hào.

b) Thời gian:

Thời gian được chọn là buổi *chiều* — cụm "Chiều biên giới em ơi" lặp lại ở đầu mỗi khổ như một điệp khúc, là khoảnh khắc dễ khơi dậy cảm xúc và tình yêu quê hương. Buổi chiều ấy không hiu hắt mà tràn đầy sức sống: có sắc hoa đào, có hương lúa, có "rừng chăng dây điện sáng", có tiếng máy, tiếng sông suối. Thời gian chiều vừa làm cảnh vật lắng đọng, vừa làm nổi bật tâm trạng say mê, bâng khuâng của nhân vật trữ tình trước vẻ đẹp đất nước.

c) Vẻ đẹp riêng của vùng đất biên cương:

Vùng đất biên cương hiện lên với vẻ đẹp riêng: thiên nhiên miền núi hùng vĩ mà nên thơ (ngọn núi, đầu sông đầu suối, ruộng bậc thang, hoa đào, con sông chảy xiết, con suối thác đổ) hòa quyện với cuộc sống lao động dựng xây (nông trường, dây điện sáng) và tình người, tình yêu đất nước nơi địa đầu Tổ quốc ("Đôi ta cùng chiến hào", "Tình yêu là vũ khí / Giữ đất trời quê hương"). Bằng hình ảnh so sánh "Hồn ta như ngọn gió / Thổi giữa trời quê hương", điệp ngữ và cách ví von giàu màu sắc dân tộc miền núi, tác giả làm nổi bật sự gắn bó máu thịt với mảnh đất biên cương.

Kết ý: Qua không gian cao rộng, thời gian buổi chiều và vẻ đẹp riêng của vùng đất biên giới, bài thơ khơi dậy trong lòng người đọc tình yêu thiên nhiên, niềm tự hào và ý thức gìn giữ, bảo vệ quê hương, đất nước.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.