Giải Bài 6 trang 12 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: (1) Hôm thứ Năm tuần trước, tôi có trình bày với vài người trong số quý vị những nguyên lí của Cỗ máy Thời gian, và đã cho các vị ấy thấy chính nó lúc chưa được hoàn thiện. (2) Hiện giờ nó vẫn ở đó nhưng đã bị hỏng hóc chút đỉnh sau chuyến đi… (3) Đúng mười giờ sáng nay, Cỗ máy Thời gian đầu tiên đã bắt đầu đời hoạt động của nó. (4) Tôi gắn cho nó cái ren cuối cùng, siết lại tất cả đinh ốc, nhỏ thêm một giọt dầu lên thanh thạch anh, rồi ngồi lên yên.
Chỉ ra các phương tiện liên kết được sử dụng trong đoạn văn sau và nêu chức năng của chúng:
(1) Hôm thứ Năm tuần trước, tôi có trình bày với vài người trong số quý vị những nguyên lí của Cỗ máy Thời gian, và đã cho các vị ấy thấy chính nó lúc chưa được hoàn thiện. (2) Hiện giờ nó vẫn ở đó nhưng đã bị hỏng hóc chút đỉnh sau chuyến đi… (3) Đúng mười giờ sáng nay, Cỗ máy Thời gian đầu tiên đã bắt đầu đời hoạt động của nó. (4) Tôi gắn cho nó cái ren cuối cùng, siết lại tất cả đinh ốc, nhỏ thêm một giọt dầu lên thanh thạch anh, rồi ngồi lên yên.
Gợi ý trả lời
Nhận biết các phương tiện liên kết hình thức trong đoạn văn:
a) Phép lặp (lặp từ ngữ):
- Cụm từ "Cỗ máy Thời gian" được lặp lại ở câu (1) và câu (3).
- Từ "tôi" được lặp ở câu (1) và câu (4).
→ *Chức năng:* Nhắc lại từ ngữ đã dùng ở câu trước, giúp các câu cùng hướng về một đối tượng, duy trì chủ đề (chiếc Cỗ máy Thời gian và người nói) xuyên suốt đoạn.
b) Phép thế (dùng từ ngữ thay thế):
- Các từ "nó", "chính nó" (ở câu 1, 2, 3, 4) được dùng để thay thế cho cụm "Cỗ máy Thời gian".
- Cụm "các vị ấy" (câu 1) thay thế cho "vài người trong số quý vị".
→ *Chức năng:* Dùng đại từ / từ ngữ khác thay cho từ ngữ đã xuất hiện trước đó, vừa liên kết câu với câu, vừa tránh lặp lại nặng nề, làm lời văn gọn và mạch lạc.
c) Phép nối (dùng quan hệ từ, từ nối):
- "và" (câu 1): nối hai vế "trình bày… nguyên lí" và "đã cho các vị ấy thấy chính nó".
- "nhưng" (câu 2): nối "nó vẫn ở đó" với "đã bị hỏng hóc chút đỉnh", thể hiện quan hệ đối lập.
- "rồi" (câu 4): nối các hành động nối tiếp "siết lại tất cả đinh ốc, nhỏ thêm một giọt dầu… rồi ngồi lên yên".
→ *Chức năng:* Nối các vế câu, các ý với nhau và biểu thị quan hệ ý nghĩa giữa chúng (quan hệ bổ sung, đối lập, nối tiếp thời gian).
d) Phép liên tưởng (dùng các từ ngữ cùng trường liên tưởng):
- Các từ "cái ren", "đinh ốc", "giọt dầu", "thanh thạch anh", "yên" (câu 4) cùng thuộc trường từ vựng về bộ phận, chi tiết lắp ráp của một cỗ máy.
→ *Chức năng:* Những từ ngữ này gợi liên tưởng, hướng người đọc về cùng một đối tượng là Cỗ máy Thời gian đã nói ở các câu trên, tạo sự gắn kết về nội dung giữa câu (4) với cả đoạn.
Kiểm tra lại: Đoạn văn sử dụng đủ bốn phép liên kết hình thức quen thuộc trong chương trình Ngữ văn 7 — phép lặp, phép thế, phép nối và phép liên tưởng — kết hợp với các trạng ngữ chỉ thời gian ("Hôm thứ Năm tuần trước", "Hiện giờ", "Đúng mười giờ sáng nay") góp phần liên kết mạch thời gian, nhờ đó bốn câu gắn bó chặt chẽ cả về hình thức lẫn nội dung.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.