Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 2, câu 1 trang 43 SBT Ngữ văn 7

Đọc hiểu (Ngữ văn 7, tập hai)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Thi sĩ, tôi quan niệm, là kẻ đầu tiên kéo thế giới ra khỏi vùng khuyết danh. Mà khuyết danh có nghĩa là chưa tồn tại. Thi sĩ cho sự vật một cái tên mà trước đó nó chưa có – tức là đưa nó vào tồn tại. Ai đầu tiên gọi chích choè, khi nó còn khuyết danh, là chích choè, người ấy đích thị là một nhà thơ. Loài chim ấy ắt đã có từ rất lâu trước đó, người ta hẳn đã nhiều lần thử đặt cho nó một cái tên nhưng không đậu và chỉ đến khi ai đó, trong một loé chớp thần hứng, bật thốt lên hai âm tiết chích choè trúng pắp, không gì thay thế nổi, thì nó mới thực sự tồn tại, thêm cho trời đất một cái gì không chỉ đơn thuần là một loài chim.

(Dương Tường, Ai đầu tiên gọi chích choè là chích choè?, in trong Chỉ tại con chích choè, NXB Hải Phòng, 2003, tr. 60 – 61)

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Đoạn trích mang đặc điểm của loại văn bản nào? Vì sao em xác định như vậy?

Gợi ý trả lời

Xác định loại văn bản: Đoạn trích mang đặc điểm của văn bản nghị luận (cụ thể là nghị luận bàn về một vấn đề của văn chương — vai trò của thi sĩ, của nhà thơ đối với ngôn ngữ và sự tồn tại của sự vật).

Vì sao em xác định như vậy — căn cứ vào các đặc điểm của văn bản nghị luận:

a) Có ý kiến (luận điểm) thể hiện quan điểm, suy nghĩ của người viết: Người viết nêu rõ quan niệm của mình qua cách nói trực tiếp "tôi quan niệm": *Thi sĩ là kẻ đầu tiên kéo thế giới ra khỏi vùng khuyết danh*, *thi sĩ cho sự vật một cái tên… tức là đưa nó vào tồn tại*. Đây là một ý kiến bàn luận, đánh giá, chứ không phải nhằm kể lại sự việc hay miêu tả, bộc lộ cảm xúc đơn thuần.

b) Có lí lẽ để làm sáng tỏ ý kiến: Tác giả dùng chuỗi lí lẽ để giải thích và thuyết phục: "khuyết danh có nghĩa là chưa tồn tại"; đặt cho sự vật một cái tên "tức là đưa nó vào tồn tại"; chỉ khi có cái tên "trúng pắp, không gì thay thế nổi" thì sự vật "mới thực sự tồn tại". Các lí lẽ được sắp xếp liên kết, suy luận chặt chẽ nhằm bảo vệ quan điểm đã nêu.

c) Có bằng chứng (dẫn chứng) minh hoạ cho lí lẽ: Tác giả đưa ra ví dụ cụ thể về việc gọi tên con chích choè — người đầu tiên bật thốt lên hai âm tiết "chích choè" chính là một nhà thơ. Dẫn chứng này soi sáng và củng cố cho lí lẽ, khiến ý kiến trở nên cụ thể, thuyết phục.

d) Mục đích và cách viết: Mục đích của đoạn trích là thuyết phục người đọc tin vào một quan niệm về vai trò sáng tạo ngôn từ của thi sĩ, chứ không nhằm kể chuyện (tự sự) hay chủ yếu tái hiện hình ảnh (miêu tả). Ngôn ngữ giàu tính lập luận, có bàn bạc, khẳng định. Những dấu hiệu ấy là đặc trưng tiêu biểu của văn bản nghị luận.

→ Từ các đặc điểm: có luận điểm (ý kiến), có lí lẽ, có bằng chứng và nhằm mục đích thuyết phục, em xác định đoạn trích là văn bản nghị luận.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.