Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 2, câu 4 trang 43 SBT Ngữ văn 7

Đọc hiểu (Ngữ văn 7, tập hai)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Phân tích mạch lạc và liên kết của đoạn trích.
(văn bản: Ai đầu tiên gọi chích choè là chích choè? (Dương Tường))

Gợi ý trả lời

Bài tập 2 – Câu 4 (trang 44): Phân tích mạch lạc và liên kết của đoạn trích *Ai đầu tiên gọi chích choè là chích choè?* (Dương Tường).

Để làm bài, cần nhớ hai khái niệm đã học ở lớp 7:
- Mạch lạc: các câu, các đoạn trong văn bản đều hướng về một chủ đề thống nhất và được sắp xếp theo một trình tự hợp lí, trước – sau tiếp nối tự nhiên.
- Liên kết: các câu, các đoạn được nối với nhau bằng những phương tiện ngôn ngữ (phép lặp, phép thế, phép nối, phép liên tưởng…) để tạo thành một khối thống nhất về hình thức.

a) Về mạch lạc (sự thống nhất về nội dung)
- Toàn đoạn trích chỉ xoay quanh một chủ đề duy nhất: nguồn gốc của những cái tên gọi sự vật, mà tiêu biểu là câu hỏi “ai là người đầu tiên gọi con chích choè là chích choè?”. Mọi câu, mọi ý đều phục vụ cho việc làm rõ băn khoăn ấy – rằng nhiều tên gọi bắt nguồn từ chính âm thanh của sự vật (tên mô phỏng tiếng kêu, tiếng động).
- Các ý được sắp xếp theo một trình tự hợp lí: nêu hiện tượng / đặt câu hỏi khơi gợi → đưa ra suy nghĩ, liên hệ, dẫn chứng (những cái tên gắn với âm thanh) → rút ra cảm nhận, suy ngẫm về sự thú vị của tiếng Việt và của việc gọi tên.
- Nhờ đó, dù có nhiều câu, nhiều chi tiết, đoạn trích vẫn không rời rạc, lạc đề; người đọc theo dõi được một dòng suy nghĩ liền mạch từ đầu đến cuối. Đó chính là tính mạch lạc.

b) Về liên kết (sự nối kết về hình thức)
Đoạn trích dùng nhiều phép liên kết quen thuộc:
- Phép lặp: lặp lại các từ ngữ then chốt của chủ đề như *gọi, tên, chích choè, tiếng (âm thanh)*… khiến các câu bám chặt vào nhau và vào chủ đề chung.
- Phép thế: dùng đại từ, từ ngữ thay thế (*nó, ấy, điều đó, chuyện đó*…) để thay cho sự vật, sự việc đã nói ở câu trước, tránh lặp nặng nề mà vẫn nối ý.
- Phép nối: dùng các quan hệ từ, từ ngữ chuyển tiếp (*và, nhưng, rồi, bởi vậy, cho nên, thế là*…) ở đầu câu để nối câu sau với câu trước, thể hiện quan hệ ý nghĩa.
- Phép liên tưởng (liên kết chủ đề): các từ cùng trường nghĩa về âm thanh và tên gọi (*tiếng kêu, tiếng hót, gọi, đặt tên, mô phỏng…*) được dùng xen kẽ, tạo mối liên hệ ngầm giữa các câu.

→ Kết luận: Nhờ thống nhất chủ đề và sắp xếp hợp lí (mạch lạc) kết hợp với hệ thống phép lặp – thế – nối – liên tưởng (liên kết), đoạn trích của Dương Tường trở thành một chỉnh thể chặt chẽ, trôi chảy cả về nội dung lẫn hình thức, giúp người đọc dễ theo dõi và cảm nhận được những suy ngẫm tinh tế về tiếng Việt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.