Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 1 trang 74 SBT Ngữ văn 7

Bài 10. Trang sách và cuộc sống   Gợi ý trả lời

Đề bài

1. Khi viết Thuỷ tiên tháng Một, một mục tiêu được tác giả đặt ra là đính chính cách gọi tên của nhiều người đối với hiện tượng biến đổi khí hậu trên Trái Đất. Rõ ràng, đây là vấn đề được tác giả đặc biệt quan tâm, vì đằng sau cách gọi tên là toàn bộ nhận thức về những gì đang diễn ra trong tự nhiên có ảnh hưởng đến cuộc sống của con người. Nếu nhận thức không đúng hoặc không đầy đủ (thể hiện qua cách gọi tên thiếu cân nhắc), con người sẽ không nêu được chiến lược hoạt động hay sách lược ứng phó cần thiết nhằm đảm bảo sự an toàn cho cuộc sống của con người và muôn loài sinh vật khác. Chính việc tác giả nhắc đến một câu nói khá bàng quan của ai đó rằng: "Ồ, mọi thứ chỉ hơi nóng lên một chút thôi, có gì không hay đâu…?" đã khẳng định tính hệ trọng của vấn đề khiến ông phải tìm cách làm sáng tỏ.

2. Cùng với việc nêu nhận định: "Thời tiết có thể sẽ như trong truyện khoa học viễn tưởng, nhưng bản chất khoa học của nó là hoàn toàn có thật.", tác giả đã liên tục đưa ra các căn cứ trong nhiều đoạn của văn bản.

Với vế đầu tiên của nhận định, tác giả chứng minh rằng thời tiết trên Trái Đất có những biến đổi khó tưởng tượng nổi: Trong khi lũ lụt hoành hành nơi này thì hạn hán gieo hoạ nơi kia; nơi lạnh thì lạnh cực độ mà nơi nóng cũng nóng khủng khiếp; tất cả các hiện tượng tự nhiên vốn dĩ bình thường như bão, mưa, cháy rừng,… đều diễn ra với quy mô dữ dội, khác thường. Quả là mọi thứ "như trong truyện khoa học viễn tưởng"!

Với vế thứ hai của nhận định, bằng tri thức khoa học vững chắc, tác giả đã cho thấy mọi chuyện diễn ra không hề ngẫu nhiên và hoàn toàn có thể giải thích được: "Nhiệt độ trung bình chỉ cần tăng lên một chút là thời tiết đã thay đổi rất nhiều, vì chính chênh lệch nhiệt độ làm hình thành cũng như tạo ra hướng vận động của gió trên bề mặt Trái Đất. Do đó, khi bạn làm thay đổi nhiệt độ trên bề mặt Trái Đất, bạn cũng làm thay đổi hướng gió – và cả tình hình gió mùa trước
(văn bản: Thuỷ tiên tháng Một (Thô-mát L. Phrít-man))

Gợi ý trả lời

Bài tập 1 (trang 75) – Văn bản *Thuỷ tiên tháng Một* (Thô-mát L. Phrít-man)

1) Vì sao việc đính chính cách gọi tên hiện tượng biến đổi khí hậu lại là vấn đề được tác giả đặc biệt quan tâm?

Khi viết *Thuỷ tiên tháng Một*, một mục tiêu quan trọng mà tác giả đặt ra là đính chính cách gọi tên của nhiều người đối với hiện tượng biến đổi khí hậu trên Trái Đất.

- Đây là vấn đề tác giả đặc biệt quan tâm, bởi đằng sau mỗi cách gọi tên là toàn bộ nhận thức về những gì đang thực sự diễn ra trong tự nhiên – những điều có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống con người.
- Nếu nhận thức không đúng hoặc không đầy đủ (biểu hiện qua cách gọi tên thiếu cân nhắc), con người sẽ không thể nêu ra chiến lược hoạt động hay sách lược ứng phó cần thiết để bảo đảm an toàn cho cuộc sống của chính mình và của muôn loài.
- Chính việc tác giả nhắc lại một câu nói khá bàng quan, xem nhẹ vấn đề của ai đó: *"Ồ, mọi thứ chỉ hơi nóng lên một chút thôi, có gì không hay đâu…?"* đã cho thấy ông muốn khẳng định tính hệ trọng của vấn đề và thấy cần phải tìm cách làm sáng tỏ, cải chính lại nhận thức sai lệch ấy.

→ Việc gọi tên đúng chính là bước đầu để nhận thức đúng và hành động đúng trước hiểm hoạ khí hậu.

2) Tác giả đã đưa ra những căn cứ nào để chứng minh nhận định: *"Thời tiết có thể sẽ như trong truyện khoa học viễn tưởng, nhưng bản chất khoa học của nó là hoàn toàn có thật."*?

Tác giả chứng minh nhận định này bằng cách làm rõ cả hai vế của câu nói, với những căn cứ trải dài trong nhiều đoạn của văn bản:

- Với vế thứ nhất – thời tiết "như trong truyện khoa học viễn tưởng": tác giả nêu hàng loạt biểu hiện bất thường, khó tưởng tượng nổi của thời tiết Trái Đất: trong khi lũ lụt hoành hành nơi này thì hạn hán gieo hoạ nơi kia; nơi lạnh thì lạnh cực độ, nơi nóng cũng nóng khủng khiếp; những hiện tượng vốn bình thường như bão, mưa, cháy rừng,… đều diễn ra với quy mô dữ dội, khác thường. Sự hỗn loạn, cực đoan ấy quả giống như cảnh tượng trong truyện viễn tưởng.
- Với vế thứ hai – "bản chất khoa học của nó là hoàn toàn có thật": bằng tri thức khoa học vững chắc, tác giả cho thấy mọi chuyện không hề ngẫu nhiên mà hoàn toàn có thể giải thích được. Chỉ cần nhiệt độ trung bình tăng lên một chút, thời tiết đã thay đổi rất nhiều, bởi chính chênh lệch nhiệt độ là nguyên nhân hình thành và quy định hướng vận động của gió trên bề mặt Trái Đất. Do đó, khi con người làm thay đổi nhiệt độ bề mặt Trái Đất thì cũng làm thay đổi hướng gió và cả tình hình gió mùa.

→ Nhờ kết hợp dẫn chứng thực tế (các hiện tượng thời tiết cực đoan) với lí lẽ khoa học (cơ chế nhiệt độ – gió), tác giả vừa cho thấy sự khác thường "như viễn tưởng" của thời tiết, vừa khẳng định đó là hệ quả có thật, có căn nguyên khoa học rõ ràng, qua đó làm nổi bật mức độ nghiêm trọng và tính xác thực của biến đổi khí hậu.

Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.