Giải Bài tập 7 trang 18 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Tao đi học về nhà
Là mày chạy xồ ra
Đầu tiên mày rối rít
Cái đuôi mừng ngoáy tít
Rồi mày lắc cái đầu
Khịt khịt mũi, rung râu
Rồi mày rún chân sau
Chân trước chồm, mày bắt
Bắt tay tao rất chặt
Thế là mày tất bật
Đưa vội tao vào nhà
Dù tao đi đâu xa
Cũng nhớ mày lắm đấy…
Hôm nay tao bỗng thấy
Cái cổng rộng thế này
Vì không thấy bóng mày
Nằm chờ tao trước cửa
Không nghe tiếng mày sủa
Như những buổi trưa nào
Không thấy mày đón tao
Cái đuôi vàng ngoáy tít
Cái mũi đen khịt khịt
Mày không bắt tay tao
Tay tao buồn làm sao…
Sao không về hả chó?
Nghe bom thằng Mỹ nổ
Đọc bài thơ Sao không về Vàng ơi! của Trần Đăng Khoa và trả lời các câu hỏi:
Gợi ý trả lời
Giới thiệu chung: Đoạn trích thuộc bài thơ *Sao không về Vàng ơi!* của Trần Đăng Khoa, viết về tình cảm gắn bó của cậu bé với chú chó Vàng — người bạn thân thiết đã chết vì bom Mỹ. Dưới đây là phần trả lời các câu hỏi đọc hiểu theo yêu cầu của bài tập.
a) Thể thơ, cách gieo vần và ngắt nhịp:
- *Thể thơ:* năm chữ (ngũ ngôn) — mỗi dòng 5 tiếng.
- *Gieo vần:* chủ yếu gieo vần chân, vần liền (tiếng cuối các dòng kề nhau bắt vần với nhau): *rít – tít*, *đầu – râu – sau*, *bắt – chặt – bật – tất bật*, *này – mày*, *sủa – nào*, *tao – sao*, *khịt khịt – ...*. Cách gieo vần liền tạo mạch thơ liền hơi, dồn dập.
- *Ngắt nhịp:* linh hoạt, phổ biến là nhịp 2/3 hoặc 3/2 (Tao đi học / về nhà; Là mày / chạy xồ ra). Nhịp nhanh ở khổ đầu diễn tả niềm vui rộn ràng, nhịp chậm lại và ngắt quãng (dấu chấm lửng) ở khổ sau gợi nỗi buồn, sự hụt hẫng.
b) Bài thơ là lời của ai nói với ai:
Bài thơ là lời của nhân vật “tao” (cậu bé, chính tác giả thuở nhỏ) nói với chú chó Vàng (“mày”). Cách xưng hô “tao – mày” suốt bài không hề thô mà thể hiện sự thân mật, gần gũi, coi con Vàng như một người bạn ruột thịt, ngang hàng.
c) Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả con Vàng khi cậu bé đi học về (khổ 1):
Chú Vàng được miêu tả bằng hàng loạt động từ, hình ảnh sinh động, dồn dập: *chạy xồ ra, rối rít, đuôi mừng ngoáy tít, lắc cái đầu, khịt khịt mũi, rung râu, rún chân sau, chân trước chồm, bắt tay rất chặt, tất bật đưa vội vào nhà.* → Những chi tiết này cho thấy con Vàng quấn quýt, mừng rỡ, tình cảm, luôn chờ đón và yêu thương cậu chủ; đồng thời cho thấy cậu bé quan sát rất tỉ mỉ, trìu mến.
d) Tâm trạng của nhân vật ở khổ thơ thứ hai:
Khổ hai chuyển sang nỗi buồn bã, trống vắng, hụt hẫng và nhớ thương. Cậu bé “bỗng thấy cái cổng rộng thế này” vì không còn bóng Vàng nằm chờ, không nghe tiếng sủa, không được đón, không được bắt tay. Hàng loạt từ phủ định *không thấy, không nghe, không bắt* nhấn mạnh sự mất mát. Câu “Tay tao buồn làm sao…” với dấu chấm lửng diễn tả nỗi buồn lặng lẽ, thấm thía.
đ) Biện pháp tu từ nổi bật và tác dụng:
- Nhân hóa: con Vàng “mừng”, “bắt tay”, biết chờ, biết đón như một con người → làm chú chó trở nên gần gũi, có tình cảm, giống một người bạn.
- Điệp ngữ / điệp cấu trúc phủ định: “Không thấy… / Không nghe… / Không thấy…” và điệp “Rồi mày…” → nhấn mạnh niềm vui ở khổ đầu và nỗi trống vắng, hẫng hụt ở khổ sau.
- Liệt kê hàng loạt hành động của con Vàng → khắc họa sinh động sự quấn quýt.
- Câu hỏi tu từ: “Sao không về hả chó?” → bộc lộ trực tiếp nỗi nhớ thương, xót xa, như gọi, như trách móc trong vô vọng.
e) Chủ đề và thông điệp:
Bài thơ thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó sâu nặng giữa cậu bé với con vật nuôi; qua đó bộc lộ nỗi đau mất mát và lên án chiến tranh (bom Mỹ) đã cướp đi cả những điều bình dị, thân thương nhất. Thông điệp: hãy yêu thương, trân trọng những người bạn — kể cả loài vật — quanh ta, và biết căm ghét chiến tranh phi nghĩa.
Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.