Giải Bài tập 8 trang 26 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Người xưa dạy: Hãy tự biết mình. Nhưng liệu mỗi người có tự biết về mình một cách đầy đủ không? Dân gian có câu: "Cọc đèn tối chân", có nghĩa, tự ta không biết hết những hay dở của bản thân. Bởi vậy, rất cần soi mình trong mắt người khác. Làm sao biết được người khác nhìn nhận như thế nào về ta? Kinh nghiệm cho hay, người khác chưa hẳn chú ý ưu điểm của ta để khen ngợi, biểu dương, mà thường soi kĩ những thiếu sót, nhược điểm của ta để góp ý (nếu chân tình) hoặc giễu cợt (nếu thiếu thiện cảm). Khi hình dung rằng, trong mắt người khác, hình ảnh ta chưa tốt đẹp thì cần dũng cảm mà nhận rằng, đó có thể là sự thật. Trong cuộc sống, ai cũng có ưu điểm, khuyết điểm. Ưu điểm thường được phô ra, khuyết điểm hay bị che đậy. Có những cái xấu của ta, người ngoài thấy rõ hơn bản thân ta. Hiểu được như vậy, ta sẽ không phớt lờ sự nhìn nhận của người ngoài, ngược lại, nhờ đó tìm cách khắc phục những điểm yếu của mình để ngày càng hoàn thiện mình hơn.
(Theo Phan Huy Dũng (Chủ biên), Để làm tốt bài thi môn Ngữ văn kì thi trung học phổ thông quốc gia – phần nghị luận xã hội, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr. 87)
Đọc đoạn văn sau đây và trả lời các câu hỏi:
1. Vấn đề gì được bàn bạc trong đoạn văn? Những từ ngữ nào được sử dụng tập trung nhằm thể hiện rõ điều đó?
2. Rất cần soi mình trong mắt người khác – em hiểu câu này như thế nào?
3. Theo tác giả, người khác thường chú ý mặt nào khi nhìn nhận về ta? Sự chú ý đó thường nhằm mục đích gì?
4. Cần có thái độ như thế nào khi hình dung rằng trong mắt người khác, hình ảnh của ta chưa tốt đẹp? Vì sao cần có thái độ như vậy?
5. Ở đoạn văn này, người viết chủ yếu dùng lí lẽ hay bằng chứng để bàn luận về vấn đề? Dựa vào đâu em khẳng định điều ấy?
6. Hãy chỉ ra hai câu liên kết với nhau bằng phép nối ở đoạn văn.
Gợi ý trả lời
1. Vấn đề được bàn luận và các từ ngữ thể hiện
- Đoạn văn bàn về việc mỗi người không thể tự biết đầy đủ về mình, bởi vậy rất cần soi mình trong mắt (qua sự nhìn nhận của) người khác để nhận ra khuyết điểm mà sửa chữa, hoàn thiện bản thân.
- Những từ ngữ được dùng tập trung: *tự biết mình, soi mình, nhìn nhận, ưu điểm – khuyết điểm (thiếu sót, nhược điểm, điểm yếu, cái xấu), góp ý, khắc phục, hoàn thiện mình*. Các từ ngữ này lặp lại, xoay quanh chuyện tự nhận thức bản thân nhờ cái nhìn của người khác.
2. Hiểu câu "Rất cần soi mình trong mắt người khác"
- "Soi mình trong mắt người khác" nghĩa là nhìn lại, đánh giá bản thân thông qua cách người khác nhận xét, nhìn nhận về ta (lấy cái nhìn của người khác làm "tấm gương").
- Sở dĩ "rất cần" như vậy vì tự ta không biết hết những hay dở của chính mình ("Cọc đèn tối chân"); nhờ cái nhìn từ bên ngoài, ta mới thấy rõ những thiếu sót mà bản thân không nhận ra.
3. Người khác thường chú ý mặt nào và nhằm mục đích gì
- Theo tác giả, người khác "chưa hẳn chú ý ưu điểm của ta để khen ngợi, biểu dương", mà thường soi kĩ những thiếu sót, nhược điểm (mặt hạn chế) của ta.
- Sự chú ý đó nhằm hai mục đích: góp ý (nếu chân tình) hoặc giễu cợt (nếu thiếu thiện cảm).
4. Thái độ cần có và lí do
- Thái độ: cần dũng cảm thừa nhận rằng đó có thể là sự thật, không phớt lờ mà biết tiếp thu, trân trọng sự nhìn nhận của người khác để tìm cách khắc phục điểm yếu, hoàn thiện mình hơn.
- Vì sao: vì "có những cái xấu của ta, người ngoài thấy rõ hơn bản thân ta"; ưu điểm thường được phô ra còn khuyết điểm hay bị che đậy. Chỉ khi dám nhìn thẳng vào hạn chế của mình, ta mới có thể sửa chữa và tiến bộ.
5. Chủ yếu dùng lí lẽ hay bằng chứng
- Ở đoạn văn này, người viết chủ yếu dùng lí lẽ để bàn luận.
- Căn cứ: toàn đoạn là những suy luận, phân tích, nhận định mang tính khái quát (vì sao cần soi mình, người khác chú ý điều gì, cần có thái độ ra sao…) chứ hầu như không nêu bằng chứng cụ thể (một con người, sự việc, số liệu có thật). Câu dân gian "Cọc đèn tối chân" chỉ được dẫn ra để làm điểm tựa cho lí lẽ, không phải là dẫn chứng thực tế.
6. Hai câu liên kết với nhau bằng phép nối
- Cặp câu: *"Dân gian có câu: \"Cọc đèn tối chân\", có nghĩa, tự ta không biết hết những hay dở của bản thân."* và *"Bởi vậy, rất cần soi mình trong mắt người khác."*
- Hai câu được nối với nhau bằng từ ngữ chỉ quan hệ "Bởi vậy" (quan hệ nguyên nhân – kết quả) → đó là phép nối.
- (Có thể nêu thêm cặp khác: "Hiểu được như vậy, ta sẽ không phớt lờ sự nhìn nhận của người ngoài, ngược lại, nhờ đó…" – nối bằng từ "ngược lại".)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.