Giải Bài tập 3 trang 19 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: BÀI VĂN LỘ BỐ KHI ĐÁNH TỐNG
Trời sinh ra dân chúng, vua hiền ắt hoà mục. Đạo làm chủ dân, cốt ở nuôi dân. Nay nghe vua Tống ngu hèn, chẳng tuân theo khuôn phép thánh nhân, lại tin kế tham tà của Vương An Thạch, bày những phép "thanh miêu", "trợ dịch", khiến trăm họ mệt nhọc lầm than mà riêng thoả cái mưu nuôi mình béo mập.
Bởi tính mệnh muôn dân đều phú bẩm tự trời, thế mà bỗng sa vào cảnh éo le độc hại. Lượng kẻ ở trên cố nhiên phải xót. Những việc từ trước, thôi nói làm gì!
Nay bản chức vâng mệnh quốc vương chỉ đường tiến quân lên Bắc, muốn dẹp yên làn sóng yêu nghiệt, chỉ có ý phân biệt quốc thổ, không phân biệt chúng dân. Phải quét sạch nhơ bẩn hôi tanh để đến thuở ca ngày Nghiêu, hưởng tháng Thuấn thăng bình!
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Lý Thường Kiệt viết bài văn này nhằm mục đích gì?
Gợi ý trả lời
Lý Thường Kiệt viết bài lộ bố (bài văn công bố rộng rãi cho dân chúng khi xuất quân) này nhằm những mục đích sau:
a) Tố cáo, vạch trần tội ác của triều đình nhà Tống đối với dân chúng: Bài văn chỉ rõ vua Tống "ngu hèn", chẳng tuân theo khuôn phép thánh nhân, lại tin dùng kế tham tà của Vương An Thạch, đặt ra các phép "thanh miêu", "trợ dịch" khiến "trăm họ mệt nhọc lầm than" chỉ để bọn chúng "nuôi mình béo mập". Qua đó khẳng định chính triều đình nhà Tống mới là kẻ gây ra nỗi khổ cho dân.
b) Nêu rõ mục đích chính nghĩa của cuộc tiến quân, trấn an và thu phục lòng dân Tống: Tác giả tuyên bố quân ta tiến lên phương Bắc là để "dẹp yên làn sóng yêu nghiệt", "chỉ có ý phân biệt quốc thổ, không phân biệt chúng dân" — nghĩa là chỉ trừng trị triều đình, bè lũ tham tàn chứ không hề làm hại dân lành, mà còn mong cứu dân khỏi cảnh "éo le độc hại", đem lại cuộc sống thái bình như thời Nghiêu – Thuấn.
→ Tóm lại: Lý Thường Kiệt viết bài văn này để tuyên bố mục đích chính nghĩa của cuộc tiến công, tố cáo tội ác của triều đình nhà Tống (đứng đầu là Vương An Thạch) đã hành hạ dân, đồng thời trấn an, tranh thủ sự đồng tình và ủng hộ của nhân dân nhà Tống, khẳng định quân ta chỉ đánh kẻ cầm quyền tàn ác chứ không gây hại cho dân thường.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.