Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 4 trang 20 SBT Ngữ văn 8

Bài 3. Lời sông núi   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đoạn đầu và đoạn thứ ba của bài văn có mối quan hệ như thế nào?
(văn bản: Bài văn lộ bố khi đánh Tống – Lý Thường Kiệt)

Gợi ý trả lời

Nhắc lại bố cục bài *Phạt Tống lộ bố văn* (Bài văn lộ bố khi đánh Tống – Lý Thường Kiệt):

- Đoạn đầu: Nêu lên một *đạo lí, một lẽ phải phổ quát* làm điểm tựa: Trời sinh ra dân chúng, đặt ra vua hiền để chăn dắt, yêu thương, nuôi dưỡng dân cho được yên vui. Nghĩa là bổn phận cao nhất của bậc làm chủ thiên hạ là *lo cho dân, vì dân*.
- Đoạn thứ hai (ở giữa): Tố cáo tội ác của nhà Tống – thi hành phép mới (tân pháp) của Vương An Thạch, vơ vét, hành hạ khiến trăm họ lầm than, đi ngược lại cái đạo lí "nuôi dân" nói ở đầu bài.
- Đoạn thứ ba: Nêu rõ *mục đích của việc xuất quân*: quân ta kéo sang không phải để xâm lấn mà cốt để cứu vớt muôn dân (cả dân Tống lẫn dân ta) đang chìm đắm trong cảnh khổ, trừ kẻ bạo ngược.

Mối quan hệ giữa đoạn đầu và đoạn thứ ba:

Đây là quan hệ chặt chẽ theo mạch lập luận: giữa *tiền đề / cơ sở lí lẽ* (đoạn đầu) và *kết luận – hành động* rút ra từ cơ sở ấy (đoạn thứ ba) – tức quan hệ *nguyên nhân – kết quả, lí lẽ – việc làm*.

- Đoạn đầu đưa ra một chân lí được mọi người thừa nhận (vua phải vì dân, phải nuôi dân) để làm điểm tựa, làm chuẩn mực đánh giá.
- Đoạn thứ ba chính là sự vận dụng đạo lí ấy vào hành động thực tế: vì nhà Tống phản lại đạo "nuôi dân" nên việc Lý Thường Kiệt đem quân sang trừng trị, cứu dân là hợp với lẽ phải nêu ở đầu bài, là *chính nghĩa*.

- Nhờ cách sắp xếp đó, đầu bài nêu *lẽ chung*, cuối bài "quay lại" soi chiếu để biện minh cho hành động xuất quân, khiến bài lộ bố trở nên mạch lạc, logic và giàu sức thuyết phục: hành động đánh Tống không phải tùy tiện mà xuất phát từ một đạo lí đúng đắn, chính đáng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.