Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài tập 2 trang 72 SBT Ngữ văn 8

Nói và nghe   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bài nói tập trung vào vấn đề: con người cần ứng xử với tự nhiên một cách văn minh. Em căn cứ vào chủ đề trên, tìm ý, lập dàn ý và trên cơ sở dàn ý trình bày bài nói.

Bài nói của em có thể được trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần tập trung vào một số nội dung sau:

– Nêu vấn đề, khẳng định con người cần phải ứng xử với tự nhiên một cách văn minh.

– Trình bày các luận điểm triển khai vấn đề:

+ Giải thích thế nào là ứng xử với tự nhiên một cách văn minh.

+ Nêu các biểu hiện con người ứng xử văn minh với tự nhiên (yêu thương, tôn trọng, đối xử bình đẳng với các sinh vật; biết tránh xa và lên án các hành động tàn phá môi trường, huỷ hoại tự nhiên,…).

+ Lí do con người phải ứng xử với tự nhiên một cách văn minh (có thể trả lời ý này bằng cách nêu vai trò của tự nhiên với cuộc sống con người).

Trong khi trình bày, cần dùng lí lẽ, bằng chứng để làm sáng tỏ luận điểm (lựa chọn những bằng chứng tiêu biểu từ sách vở và trong thực tế).

Gợi ý trả lời

## Bài tập 2 (trang 73) — Nói và nghe: Con người cần ứng xử với tự nhiên một cách văn minh

Dưới đây là phần tìm ý → lập dàn ý → bài nói hoàn chỉnh theo đúng yêu cầu của đề.

### a) Tìm ý

Tôi tự đặt và trả lời một số câu hỏi để huy động ý:

- *Ứng xử văn minh với tự nhiên là gì?* → Là cách con người đối xử với thiên nhiên dựa trên sự hiểu biết, tôn trọng, yêu thương và bình đẳng với muôn loài, chứ không coi mình là chủ nhân có quyền khai thác, tàn phá vô độ.
- *Nó biểu hiện ra sao?* → Yêu thương, bảo vệ sinh vật; tiết kiệm tài nguyên; trồng và giữ rừng; không săn bắt thú hoang; lên án hành vi hủy hoại môi trường…
- *Vì sao phải ứng xử văn minh?* → Vì tự nhiên là cái nôi nuôi sống con người: cho không khí, nước, lương thực, điều hòa khí hậu; tàn phá tự nhiên là tự hủy hoại chính mình (lũ lụt, hạn hán, biến đổi khí hậu…).
- *Lí lẽ, bằng chứng nào?* → Dẫn từ sách vở (tác phẩm *Bức thư của thủ lĩnh da đỏ* đã học trong chương trình) và thực tế (cháy rừng, ô nhiễm, nóng lên toàn cầu; phong trào trồng cây, chống rác thải nhựa).

###

b) Lập dàn ý

Mở đầu: Nêu vấn đề và khẳng định: con người cần ứng xử với tự nhiên một cách văn minh.

Nội dung chính (các luận điểm):

1. *Giải thích:* Thế nào là ứng xử văn minh với tự nhiên.
2. *Biểu hiện:* Yêu thương, tôn trọng, đối xử bình đẳng với muôn loài; tránh xa và lên án hành vi tàn phá môi trường.
3. *Lí do:* Vai trò to lớn của tự nhiên đối với sự sống con người ⇒ phải ứng xử văn minh.

(Mỗi luận điểm đi kèm lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu.)

Kết thúc: Khái quát lại, nêu suy nghĩ/lời kêu gọi hành động.

###

c) Bài nói (trình bày trên cơ sở dàn ý)

> Mở đầu
>
> Kính thưa thầy/cô và các bạn! Trái Đất — ngôi nhà chung của chúng ta — đang "lên tiếng" qua những trận lũ lớn, những đợt nắng nóng kỉ lục và những cánh rừng cháy ngùn ngụt. Đứng trước thực tế ấy, em muốn chia sẻ với mọi người một suy nghĩ: con người cần phải ứng xử với tự nhiên một cách văn minh.
>
> Nội dung chính
>
> *Trước hết, thế nào là ứng xử văn minh với tự nhiên?* Đó là cách con người đối xử với thiên nhiên bằng sự hiểu biết, tôn trọng và yêu thương; coi mình là một phần của tự nhiên chứ không phải kẻ đứng trên để tùy ý khai thác, chiếm đoạt. Ứng xử văn minh nghĩa là sống hài hòa, biết nhận và biết giữ gìn, chứ không chỉ biết lấy đi.
>
> *Ứng xử văn minh ấy biểu hiện cụ thể như thế nào?* Đó là biết yêu thương, tôn trọng và đối xử bình đẳng với mọi sinh vật — từ cái cây, con vật bé nhỏ đến cả những cánh rừng, dòng sông. Đó là hành động thiết thực hằng ngày: tiết kiệm điện, nước; hạn chế rác thải nhựa; trồng cây, bảo vệ rừng; không săn bắt động vật hoang dã. Và quan trọng không kém, đó còn là thái độ biết tránh xa và lên án những hành vi chặt phá rừng bừa bãi, xả thải gây ô nhiễm, hủy hoại môi trường sống của muôn loài.
>
> *Vậy vì sao con người buộc phải ứng xử với tự nhiên một cách văn minh?* Bởi vì tự nhiên chính là cái nôi nuôi sống chúng ta. Rừng cho ta khí trời để thở, giữ đất, chắn lũ; sông, biển cho ta nước ngọt, tôm cá; đất đai cho ta mùa màng. Trong văn bản *Bức thư của thủ lĩnh da đỏ* đã được học, có một chân lí giản dị mà sâu sắc: "Đất là Mẹ" — điều gì xảy ra với đất đai cũng sẽ xảy ra với con cháu của đất, con người làm tổn thương đất đai cũng là tự làm tổn thương chính mình. Thực tế hôm nay đã chứng minh điều đó: tàn phá rừng dẫn đến lũ quét, sạt lở; khí thải khiến Trái Đất nóng lên, băng tan, nước biển dâng. Ngược lại, khi con người biết ứng xử văn minh — như phong trào trồng cây gây rừng, phong trào "nói không với rác thải nhựa" — thì môi trường dần hồi sinh. Ứng xử văn minh với tự nhiên, suy cho cùng, chính là đang bảo vệ sự sống của chính con người và của các thế hệ mai sau.
>
> Kết thúc
>
> Thưa thầy/cô và các bạn, tự nhiên không phải là của riêng ai và cũng không phải là nguồn tài nguyên vô tận để ta mặc sức tiêu xài. Mỗi chúng ta, bằng những hành động nhỏ mỗi ngày, hãy cùng ứng xử với thiên nhiên một cách văn minh — yêu thương, tôn trọng và gìn giữ. Bởi giữ gìn tự nhiên hôm nay chính là giữ gìn tương lai cho chính mình. Em xin cảm ơn thầy/cô và các bạn đã lắng nghe!

### Lưu ý khi trình bày (kiểm tra lại)

- Nói rõ ràng, đủ ba phần; mỗi luận điểm đều có lí lẽ + bằng chứng (sách vở: *Bức thư của thủ lĩnh da đỏ*; thực tế: cháy rừng, lũ lụt, biến đổi khí hậu, phong trào trồng cây, chống rác thải nhựa).
- Kết hợp nét mặt, cử chỉ, giọng điệu để tăng sức thuyết phục; chú ý thời gian và tương tác với người nghe.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.