Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Đọc mở rộng - Bài tập 1 trang 26 SBT Ngữ văn 8

Bài 3. Lời sông núi   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm đọc một số văn bản truyện lịch sử. Ghi vào nhật kí đọc sách nội dung, chủ đề, bối cảnh, cốt truyện, nhân vật, một số điểm đáng chú ý về ngôn ngữ của truyện; suy nghĩ của em về tác phẩm truyện lịch sử đã đọc.

Gợi ý trả lời

Hướng dẫn chung

Đây là bài tập Đọc mở rộng, yêu cầu em tự tìm đọc một văn bản *truyện lịch sử* (cùng thể loại với các văn bản đã học ở Bài 3 như *Lá cờ thêu sáu chữ vàng*, *Quang Trung đại phá quân Thanh*) rồi ghi vào nhật kí đọc sách theo đúng các mục mà đề nêu. Dưới đây là một bài mẫu em có thể tham khảo; khi làm bài thật, em cần chọn tác phẩm mình thực sự đã đọc và viết bằng cảm nhận riêng.

---

## NHẬT KÍ ĐỌC SÁCH

Tác phẩm: *Lá cờ thêu sáu chữ vàng* — Nguyễn Huy Tưởng

a) Nội dung

Truyện kể về Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản, một thiếu niên mười sáu tuổi sống trong buổi đất nước bị giặc Nguyên — Mông đe dọa xâm lăng. Vì còn ít tuổi nên Quốc Toản không được dự Hội nghị Bình Than bàn việc đánh giặc. Uất ức, chàng bóp nát quả cam trong tay lúc nào không hay, rồi về quê tập hợp gia nô, sắm vũ khí, dựng lá cờ thêu sáu chữ vàng *"Phá cường địch, báo hoàng ân"* và lập công đánh giặc.

b) Chủ đề

Truyện ca ngợi lòng yêu nước, ý chí và khát vọng được đánh giặc cứu nước của tuổi trẻ; khẳng định rằng tình yêu Tổ quốc không phân biệt tuổi tác, lớn nhỏ.

c) Bối cảnh

Câu chuyện đặt trong bối cảnh lịch sử cuộc kháng chiến chống quân Nguyên — Mông đời Trần (thế kỉ XIII), gắn với sự kiện Hội nghị Bình Than và không khí cả nước sục sôi chuẩn bị đánh giặc giữ nước.

d) Cốt truyện

- Trần Quốc Toản vì nóng lòng đánh giặc mà xô cản quân Thánh Dực để xin vào gặp vua, nhưng vì còn nhỏ tuổi nên không được dự bàn việc nước.
- Được vua ban cam và xoa dịu, nhưng vì không được tham gia, Quốc Toản uất ức bóp nát quả cam lúc nào không biết.
- Trở về, chàng chiêu mộ gia nô, rèn luyện binh sĩ, may lá cờ thêu sáu chữ vàng làm lời thề.
- Quốc Toản dẫn quân lập công, góp sức vào chiến thắng chung của dân tộc.

e) Nhân vật

Nhân vật chính là Trần Quốc Toản — một thiếu niên anh hùng: gan dạ, giàu lòng tự trọng, nóng nảy nhưng xuất phát từ tình yêu nước mãnh liệt. Bên cạnh đó là vua Trần, các vương hầu, người mẹ và đoàn gia nô trung thành.

g) Một số điểm đáng chú ý về ngôn ngữ

- Ngôn ngữ mang màu sắc cổ kính, trang trọng, phù hợp không khí lịch sử (cách xưng hô: *bệ hạ, vương hầu, gia nô*; các câu nói dõng dạc như lời thề).
- Nhiều từ ngữ, hình ảnh giàu sức gợi, diễn tả sinh động tâm lí nhân vật (chi tiết *bóp nát quả cam* thể hiện nỗi uất ức, khát khao đánh giặc).
- Lời kể kết hợp miêu tả và biểu cảm, vừa tái hiện sự kiện lịch sử vừa khắc họa nội tâm nhân vật.

h) Suy nghĩ của em về tác phẩm

Đọc truyện, em thêm cảm phục và tự hào về Trần Quốc Toản — tấm gương tuổi trẻ yêu nước. Em hiểu rằng dù còn nhỏ, mỗi người vẫn có thể góp sức cho đất nước bằng ý chí và hành động của mình. Tác phẩm giúp em biết thêm một trang sử hào hùng của dân tộc và khơi dậy trong em lòng biết ơn, trách nhiệm với Tổ quốc.

---

*Lưu ý khi làm bài:* Em có thể chọn tác phẩm khác như *Hoàng Lê nhất thống chí* (Ngô gia văn phái), *Trần Thủ Độ* (trích *Đại Việt sử kí toàn thư*)… nhưng vẫn trình bày đủ các mục: nội dung, chủ đề, bối cảnh, cốt truyện, nhân vật, ngôn ngữ và suy nghĩ của bản thân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.