Giải Câu 3 trang 16 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Ghi lại mạch cảm xúc trong bài thơ Vầng trăng và những quầng lửa.
(văn bản: Vầng trăng và những quầng lửa – Phạm Tiến Duật)
Gợi ý trả lời
Mạch cảm xúc bài thơ *Vầng trăng và những quầng lửa* (Phạm Tiến Duật)
Mạch cảm xúc là dòng vận động của tình cảm, cảm nghĩ nhà thơ theo trình tự các hình ảnh trong bài. Ở bài thơ này, mạch ấy không đi theo kiểu "êm đềm trước – khốc liệt sau" mà được dệt nên từ sự đan xen, soi chiếu giữa hai hình ảnh trung tâm: *vầng trăng* và *những quầng lửa*. Có thể ghi lại theo các chặng:
a) Mở ra trong khung cảnh chiến trường Trường Sơn về đêm: Bài thơ đặt người đọc vào hiện thực tuyến đường ra trận – nơi bom đạn, pháo sáng, những "quầng lửa" bùng lên trong đêm. Cảm xúc khởi đi từ sự chứng kiến hiện thực dữ dội, hiểm nguy của cuộc chiến.
b) Vầng trăng hiện lên giữa khói lửa – đối lập và soi chiếu: Giữa những quầng lửa, hình ảnh vầng trăng – ánh sáng dịu dàng, trong trẻo của thiên nhiên, của quê hương, đất nước – vẫn hiện diện. Trăng và lửa đặt cạnh nhau tạo nên sự tương phản giữa vẻ đẹp thanh bình và sự tàn khốc của chiến tranh; đây là sợi chỉ xuyên suốt, chi phối toàn bộ mạch cảm xúc.
c) Tình cảm hướng về con người Trường Sơn: Từ hai hình ảnh ấy, cảm xúc lắng vào người lính, người lái xe – những con người bền bỉ, hiên ngang, lạc quan vượt qua bom đạn. Nhà thơ bộc lộ niềm cảm phục, yêu thương, gắn bó với đồng đội và cuộc kháng chiến.
d) Khép lại trong niềm tin và ước vọng hòa bình: Cảm xúc dồn tụ, nâng lên thành niềm tin, niềm tự hào: vầng trăng – ánh sáng của đất nước, của hòa bình – vẫn vượt lên trên những quầng lửa chiến tranh. Qua đó là tình yêu đất nước và niềm tin vào chiến thắng, vào tương lai tươi sáng.
Khái quát: Mạch cảm xúc vận động từ hiện thực khốc liệt của những quầng lửa (chiến tranh) → vẻ đẹp của vầng trăng (thiên nhiên, quê hương) hiện lên và tương phản giữa khói lửa → tình yêu thương, cảm phục con người Trường Sơn → niềm tin, niềm tự hào và ước vọng hòa bình. Hai hình tượng "vầng trăng" và "những quầng lửa" đan xen, soi chiếu nhau chính là trục nối liền toàn bộ mạch cảm xúc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.