Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 6 trang 18 SBT Ngữ văn 8

Bài thơ Lá bưởi lá chanh (Lưu Quang Vũ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong câu thơ Hương vị quê nhà quen thuộc quá có sự kết hợp từ nào đặc biệt? Nêu tác dụng của sự kết hợp đặc biệt đó.
(văn bản: Lá bưởi lá chanh – Lưu Quang Vũ)

Gợi ý trả lời

Phân tích câu thơ: *"Hương vị quê nhà quen thuộc quá"*

a) Sự kết hợp từ đặc biệt

Sự kết hợp đặc biệt nằm ở cụm từ "hương vị quê nhà". Ở đây tác giả đã ghép "hương" (cái được cảm nhận bằng *khứu giác* — mùi thơm của lá bưởi, lá chanh) với "vị" (cái vốn được cảm nhận bằng *vị giác* — nếm trên đầu lưỡi), rồi lại gắn cả hai với "quê nhà" — một khái niệm *trừu tượng*, thuộc về tình cảm.

- Về bản chất, lá bưởi lá chanh chỉ toả ra mùi hương (ngửi thấy), chứ không thể "nếm" được *vị*.
- Việc gộp "hương" và "vị" lại thành "hương vị" chính là biện pháp tu từ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (chuyển từ khứu giác sang vị giác, rồi hoà vào cảm xúc).

b) Tác dụng của sự kết hợp đặc biệt đó

- Làm cho mùi thơm vốn vô hình, thoảng qua của lá bưởi, lá chanh trở nên cụ thể, đậm đà, có thể "nếm", "thấm" như một thứ hương vị thân thuộc, in sâu trong kí ức.
- Diễn tả được nỗi nhớ quê, tình yêu quê hương tha thiết, sâu lắng: quê nhà không chỉ được "ngửi" mà như được "nếm trải" bằng cả tâm hồn, trở thành một phần máu thịt, gần gũi đến mức "quen thuộc quá".
- Kết hợp với từ cảm thán "quá", câu thơ bộc lộ trực tiếp cảm xúc xúc động, bồi hồi, trân trọng của nhà thơ trước những gì bình dị nhất của quê hương.

→ Nhờ cách kết hợp từ độc đáo này, hình ảnh thơ vừa gợi cảm giác, vừa gợi cảm xúc, khiến câu thơ giàu sức gợi và lắng đọng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.