Giải Bài tập 5 trang 22 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Đọc lại văn bản Nắng mới – sự thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng trong SGK (tr. 83 – 85) và trả lời các câu hỏi:
1. Vấn đề được tác giả bàn luận trong văn bản là gì?
2. Tác giả đã giải thích như thế nào về nghĩa của cụm từ nắng mới?
3. Trong cảm nhận của tác giả, nắng mới của hiện tại và hoài niệm khác nhau như thế nào? Vì sao lại có sự khác biệt ấy?
4. Tác giả đã phân tích những hình ảnh nào trong bài thơ để đi đến nhận định: "không nhiều hình ảnh nhưng hình ảnh nào cũng linh động, cũng rất có hồn"? Em có nhận xét gì về cách phân tích của tác giả?
5. Tác giả cho rằng: "Nắng mới là một bài thơ hết sức thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng.". Em hiểu ý kiến trên như thế nào?
6. Em hãy chỉ ra trong văn bản một số câu văn thể hiện đánh giá chủ quan của người viết.
7. Em hãy xác định thành phần biệt lập trong câu văn sau và chỉ ra tác dụng của nó: "Đọc bài thơ này chắc ta chẳng còn thờ ơ với mỗi năm một lần nắng mới.".
(văn bản: Nắng mới – sự thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng (Lê Quang Hưng))
Gợi ý trả lời
1. Vấn đề được tác giả bàn luận trong văn bản
Văn bản bàn luận về vẻ đẹp của bài thơ *Nắng mới* (Lưu Trọng Lư): đó là một bài thơ hết sức thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng – thành thực trong việc bộc lộ nỗi nhớ mẹ, nhớ về kỉ niệm tuổi thơ êm đềm. Tác giả tập trung làm rõ sự chân thành của cảm xúc và vẻ đẹp của những hình ảnh thơ gợi dậy hoài niệm trong lòng người đọc.
2. Cách tác giả giải thích nghĩa của cụm từ *nắng mới*
Tác giả giải thích *nắng mới* là cái nắng đầu mùa, nắng tươi mới, trong trẻo xuất hiện sau những ngày đông mưa phùn ảm đạm (nắng của những ngày đầu xuân – hè). Đó không phải thứ nắng chói chang gay gắt mà là ánh nắng gợi cảm giác bâng khuâng, khơi dậy kí ức. Nhờ cách giải nghĩa ấy, tác giả cho thấy *nắng mới* vừa là một hình ảnh thực của thiên nhiên, vừa là tín hiệu nghệ thuật khơi nguồn cho dòng hoài niệm trong bài thơ.
3. Sự khác nhau giữa *nắng mới* của hiện tại và của hoài niệm
- *Nắng mới của hiện tại*: buồn bã, hắt hiu, lặng lẽ, nhuốm màu cô đơn (gắn với câu thơ "Mỗi lần nắng mới hắt bên song", tiếng gà trưa "não nùng").
- *Nắng mới của hoài niệm*: tươi vui, rộn rã, ấm áp, tràn đầy sức sống (gắn với hình ảnh "Nắng mới reo ngoài nội", bóng dáng người mẹ).
*Vì sao có sự khác biệt ấy:* Sự khác nhau không nằm ở bản thân ánh nắng mà nằm ở tâm trạng của nhà thơ. Ở hiện tại, nhà thơ sống trong cô đơn, mẹ đã khuất nên cảnh vật nhuốm nỗi buồn; còn trong hoài niệm, nắng gắn với tuổi thơ, với người mẹ còn sống nên rực rỡ, ấm áp. Cảnh vật được nhìn qua lăng kính cảm xúc (tả cảnh ngụ tình) nên mang hai sắc thái trái ngược.
4. Những hình ảnh được tác giả phân tích và nhận xét về cách phân tích
Tác giả đã phân tích các hình ảnh tiêu biểu:
- a) Hình ảnh "nắng mới" – vừa gợi thời gian, vừa gợi tâm trạng, đánh thức kỉ niệm.
-
b) Tiếng gà trưa não nùng – âm thanh khơi sâu nỗi buồn, nỗi nhớ.
-
c) Hình ảnh người mẹ với "áo đỏ người đưa trước giậu phơi" – màu sắc tươi tắn, sống động.
-
d) "Nét cười đen nhánh sau tay áo" – nét cười kín đáo, duyên dáng, đậm chất thôn quê, khắc họa người mẹ rất có hồn.
*Nhận xét về cách phân tích:* Cách phân tích của tác giả tinh tế, sâu sắc: đi từ chi tiết, hình ảnh, ngôn từ cụ thể để làm bật lên cái "hồn" của câu thơ; kết hợp phân tích nghệ thuật với cảm nhận tinh tế về tâm trạng; lời văn giàu cảm xúc, có sức thuyết phục, khiến người đọc đồng cảm với nhận định "không nhiều hình ảnh nhưng hình ảnh nào cũng linh động, cũng rất có hồn".
5. Cách hiểu ý kiến "Nắng mới là một bài thơ hết sức thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng"
- *Thành thực*: bài thơ bộc lộ một cách chân thật, tự nhiên, không tô vẽ, giả tạo những tình cảm thật của nhà thơ – nỗi nhớ mẹ, nỗi nhớ tuổi thơ, nỗi buồn cô đơn.
- *Tâm hồn giàu mơ mộng*: Lưu Trọng Lư là người có tâm hồn nhạy cảm, hay sống với hoài niệm, dễ rung động trước một tia nắng, một tiếng gà để từ đó mơ tưởng, nhớ về quá khứ.
→ Ý kiến khẳng định giá trị của bài thơ: chính sự chân thành của cảm xúc cộng với tâm hồn mộng mơ, giàu tưởng tượng đã làm nên sức lay động và vẻ đẹp riêng của *Nắng mới*.
6. Một số câu văn thể hiện đánh giá chủ quan của người viết
- "*Nắng mới* là một bài thơ hết sức thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng."
- "...không nhiều hình ảnh nhưng hình ảnh nào cũng linh động, cũng rất có hồn."
- "Đọc bài thơ này chắc ta chẳng còn thờ ơ với mỗi năm một lần nắng mới."
(Đây là những câu bộc lộ thái độ, cảm nhận, đánh giá riêng của người viết, mang tính chủ quan.)
7. Thành phần biệt lập trong câu "Đọc bài thơ này chắc ta chẳng còn thờ ơ với mỗi năm một lần nắng mới."
- *Thành phần biệt lập:* từ "chắc" → thành phần tình thái.
- *Tác dụng:* thể hiện thái độ, cách nhìn và mức độ tin cậy của người viết đối với sự việc được nói đến trong câu – đó là một sự phỏng đoán, tin tưởng nhưng chưa khẳng định hoàn toàn chắc chắn. Nhờ từ "chắc", nhận định trở nên nhẹ nhàng, khéo léo, vừa bộc lộ niềm tin của tác giả vào sức lay động của bài thơ, vừa tạo sự đồng cảm, thuyết phục với người đọc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.