Giải Bài tập 8 trang 26 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: (1) Thành công của "Lặng lẽ Sa Pa" còn có một phần quan trọng là ở chất thơ của truyện. Chất thơ ấy toát lên trong những bức tranh thiên nhiên Sa Pa tuyệt đẹp hiện ra dưới ngòi bút tác giả, đồng thời chất thơ còn thấm vào mọi yếu tố từ cốt truyện, tình huống, đến mối quan hệ giữa các nhân vật cùng vẻ đẹp trong tình cảm và suy nghĩ của họ.
(2) Đây là cảnh nắng sớm trên những rừng thông non: "Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng. Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe". Ánh nắng càng rực rỡ ở đoạn kết của truyện: "Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hực như một bó đuốc lớn. Nắng chiếu làm cho bó hoa càng thêm rực rỡ và làm cho cô gái cảm thấy mình rực rỡ theo"… Những bức tranh đầy ánh sáng và màu sắc rực rỡ, như được nhìn và thể hiện bằng sự cảm nhận của một hoạ sĩ. Hai bức tranh đầy ánh sáng ấy được đặt ở đoạn đầu và đoạn cuối truyện đã tạo một cái nền không gian thật tươi sáng, trong trẻo cho câu chuyện về cuộc gặp gỡ tình cờ của ba nhân vật.
(3) Truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa" có gì đó gần như một bài thơ, với cái tứ là cuộc gặp gỡ tình cờ để lại nhiều dư vang trong lòng các nhân vật và cả trong tâm trí người đọc. Chất thơ ấy còn ở nhiều chi tiết đặc sắc được tác giả dụng công sáng tạo, có khi bất ngờ nhưng vẫn giữ được vẻ tự nhiên. Chẳng hạn, việc anh thanh niên đẩy cây gỗ chắn ngang đường để kiếm cớ được gặp người, cảnh vườn hoa bất ngờ hiện ra trước mắt hai vị khách và bó hoa mà anh thanh niên tặng cô gái lần đầu gặp gỡ, việc anh vội vã quay lại lúc họ từ biệt nhau mà không tiễn ông hoạ sĩ cùng cô kĩ sư đến tận xe,… đều là những chi tiết khá đặc sắc và để lại được ấn tượng.
(4) Không chỉ nhân vật người thanh niên mà tất cả các nhân vật trong truyện đều đẹp trong những suy nghĩ, cảm xúc, trong các mối quan hệ và cách sống, thậm chí ở nhiều chỗ vẻ đẹp ấy mang màu sắc lí tưởng. Vẻ đẹp và chất thơ của "Lặng lẽ Sa Pa"
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
1. Đoạn trích trên tập trung bàn luận về vấn đề gì? Những từ ngữ nào giúp em xác định vấn đề được luận bàn trong đoạn trích?
2. Mỗi đoạn văn trong đoạn trích có vai trò như thế nào trong việc thể hiện vấn đề bàn luận?
3. Tác giả đã chỉ ra chất thơ trong những yếu tố hình thức nghệ thuật nào của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa? Em hãy dẫn ra một câu văn thể hiện nhận xét, đánh giá của tác giả về những yếu tố hình thức nghệ thuật đó.
4. Cách nêu bằng chứng trong đoạn (2) và đoạn (3) có gì khác biệt?
5. Em hãy nêu một số lí lẽ và bằng chứng được tác giả sử dụng trong đoạn trích.
Gợi ý trả lời
Câu 1. Vấn đề bàn luận và từ ngữ xác định vấn đề
- Đoạn trích tập trung bàn luận về chất thơ (vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình) của truyện ngắn *Lặng lẽ Sa Pa* (Nguyễn Thành Long) — một trong những yếu tố làm nên thành công của tác phẩm.
- Những từ ngữ giúp xác định vấn đề: cụm từ "chất thơ" được lặp đi lặp lại nhiều lần ("chất thơ của truyện", "Chất thơ ấy toát lên…", "Chất thơ ấy còn ở nhiều chi tiết…"); các cụm "Thành công của *Lặng lẽ Sa Pa*", "gần như một bài thơ", "Vẻ đẹp và chất thơ của *Lặng lẽ Sa Pa*" (nhan đề/câu chốt). Đây là những từ ngữ then chốt, được nhắc lại, nhờ đó nhận ra vấn đề trọng tâm.
Câu 2. Vai trò của mỗi đoạn văn trong việc thể hiện vấn đề
- Đoạn (1): Nêu khái quát vấn đề (câu chủ đề của cả đoạn trích) — khẳng định thành công của truyện có phần quan trọng ở chất thơ, và chỉ ra chất thơ ấy thấm vào nhiều yếu tố (bức tranh thiên nhiên, cốt truyện, tình huống, mối quan hệ nhân vật, tình cảm và suy nghĩ của họ). Đoạn này giới thiệu, định hướng cho toàn bộ phần bàn luận.
- Đoạn (2): Làm rõ chất thơ trong bức tranh thiên nhiên Sa Pa — dẫn hai đoạn tả cảnh nắng (đầu và cuối truyện) để chứng minh thiên nhiên đẹp như tranh, đầy ánh sáng, màu sắc, tạo nền trong trẻo cho câu chuyện.
- Đoạn (3): Làm rõ chất thơ trong cái tứ truyện và trong các chi tiết nghệ thuật đặc sắc (cuộc gặp gỡ tình cờ để lại dư vang; các chi tiết: anh thanh niên đẩy khúc gỗ, vườn hoa bất ngờ, bó hoa tặng cô gái, việc anh vội quay lại khi chia tay…).
- Đoạn (4): Khái quát, nâng lên — khẳng định tất cả các nhân vật đều đẹp trong suy nghĩ, cảm xúc, cách sống, có chỗ mang màu sắc lí tưởng; chốt lại "Vẻ đẹp và chất thơ của *Lặng lẽ Sa Pa*". Đoạn này tổng kết, mở rộng vấn đề.
→ Các đoạn liên kết chặt chẽ theo trình tự: nêu vấn đề (1) → chứng minh, triển khai (2), (3) → khái quát, nâng cao (4).
Câu 3. Các yếu tố hình thức nghệ thuật có chất thơ và câu văn nhận xét, đánh giá
Tác giả chỉ ra chất thơ nằm trong các yếu tố hình thức nghệ thuật:
- Bức tranh thiên nhiên Sa Pa (cảnh vật, ánh sáng, màu sắc);
- Cốt truyện / cái tứ của truyện (cuộc gặp gỡ tình cờ);
- Tình huống truyện;
- Các chi tiết nghệ thuật đặc sắc;
- Mối quan hệ giữa các nhân vật và vẻ đẹp trong tình cảm, suy nghĩ của họ.
Một câu văn thể hiện nhận xét, đánh giá của tác giả, ví dụ:
> "Những bức tranh đầy ánh sáng và màu sắc rực rỡ, như được nhìn và thể hiện bằng sự cảm nhận của một hoạ sĩ."
(Hoặc có thể dẫn: "Truyện ngắn *Lặng lẽ Sa Pa* có gì đó gần như một bài thơ, với cái tứ là cuộc gặp gỡ tình cờ để lại nhiều dư vang…")
Câu 4. Sự khác biệt trong cách nêu bằng chứng ở đoạn (2) và đoạn (3)
- Đoạn (2): Nêu bằng chứng bằng cách trích dẫn trực tiếp nguyên văn những câu văn tả cảnh trong truyện (đặt trong dấu ngoặc kép): "Nắng bây giờ bắt đầu len tới…", "Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo…". Bằng chứng là lời văn cụ thể của tác phẩm.
- Đoạn (3): Nêu bằng chứng bằng cách liệt kê, kể lại (tóm tắt) các chi tiết, sự việc trong truyện chứ không trích nguyên văn: việc anh thanh niên đẩy cây gỗ chắn đường, cảnh vườn hoa bất ngờ hiện ra, bó hoa tặng cô gái, việc anh vội quay lại khi chia tay… Bằng chứng là các chi tiết được thuật lại bằng lời của người viết.
→ Khác biệt: đoạn (2) dẫn trực tiếp câu văn; đoạn (3) dẫn gián tiếp, liệt kê sự việc/chi tiết.
Câu 5. Một số lí lẽ và bằng chứng tác giả sử dụng
- Lí lẽ 1: Chất thơ toát lên trong những bức tranh thiên nhiên Sa Pa tuyệt đẹp.
- *Bằng chứng:* trích đoạn tả nắng sớm trên rừng thông non ("Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây…") và đoạn tả nắng ở cuối truyện ("Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo…").
- Lí lẽ 2: Chất thơ ở cái tứ truyện — cuộc gặp gỡ tình cờ để lại nhiều dư vang.
- *Bằng chứng:* cuộc gặp gỡ tình cờ của ba nhân vật (anh thanh niên, ông hoạ sĩ, cô kĩ sư).
- Lí lẽ 3: Chất thơ còn ở nhiều chi tiết đặc sắc được dụng công sáng tạo, bất ngờ mà tự nhiên.
- *Bằng chứng:* anh thanh niên đẩy cây gỗ chắn ngang đường để kiếm cớ gặp người; vườn hoa bất ngờ hiện ra; bó hoa tặng cô gái; anh vội quay lại lúc chia tay.
- Lí lẽ 4: Không chỉ anh thanh niên mà tất cả các nhân vật đều đẹp trong suy nghĩ, cảm xúc, cách sống, có chỗ mang màu sắc lí tưởng.
- *Bằng chứng:* vẻ đẹp trong tình cảm, suy nghĩ và các mối quan hệ của các nhân vật.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.