Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 5 - Câu 4 trang 40 SBT Ngữ văn 8

Bài 5. Những câu chuyện hài   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu nghịch lí trong lời nói của khách với chủ nhà, từ đó chỉ ra nghĩa hàm ẩn trong lời nói đó.
(văn bản: Cười ngỗng mà về (Kho tàng truyện tiếu lâm Việt Nam, Nguyễn Cừ – Phan Trọng Thưởng biên soạn))

Gợi ý trả lời

a) Nghịch lí trong lời nói của người khách với chủ nhà

Trong truyện *Cười ngỗng mà về*, chủ nhà vốn keo kiệt: khách đến chơi đúng bữa nhưng chỉ được thết đãi qua loa, trong khi nhà vẫn nuôi con ngỗng béo mà chủ nhất định không làm thịt để đãi khách.

Lời nói của người khách chứa một *nghịch lí* (điều trái với lẽ thường): khách lại tỏ ý mong (ao ước) cho con ngỗng… chết đi. Đây là điều vô lí, trái khoáy, vì:
- Theo lẽ thường, chẳng ai lại đi mong một con vật đang sống, đang béo tốt của nhà người khác phải chết.
- Người khách đến chơi mà lại nói một câu nghe như rủa vật nuôi của chủ nhà, tưởng như bất lịch sự, ngược đời.

Chính sự trái khoáy, phi lí ấy làm nên tiếng cười và cũng là điểm nút của câu chuyện.

b) Nghĩa hàm ẩn trong lời nói đó

Câu nói của khách không nhằm nghĩa đen (thật lòng mong con ngỗng chết), mà mang nghĩa hàm ẩn – ý được gửi gắm kín đáo bên trong:
- Chủ nhà keo kiệt đến mức con ngỗng béo sẵn trong nhà cũng không bao giờ chịu làm thịt để đãi khách. Chỉ khi nào con ngỗng tự chết thì may ra khách mới được ăn một miếng thịt ngỗng.
- Vì vậy, "mong con ngỗng chết" thực chất là cách nói mỉa mai, châm biếm thói bủn xỉn, keo kiệt của chủ nhà: đãi khách bạc bẽo, tiếc của đến mức chỉ cái chết tình cờ của con vật mới moi được lòng hào phóng của ông ta.

→ Qua lời nói nghịch lí ấy, người khách khéo léo phê phán, giễu cợt tính keo kiệt, đồng thời tạo nên tiếng cười hài hước, sâu cay – đúng đặc trưng của truyện cười dân gian.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.