Giải Câu 1 trang 39 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: [...] người nông dân ở chung quanh tôi, những con người sau đây rồi tôi lại phải trả nợ trong cuốn tiểu thuyết lịch sử về Yên Thế và Hoàng Hoa Thám. 1959 tôi đã viết xong năm chương đầu "Sóng gầm". Năm chương ấy tôi lại bỏ đi. Tôi viết lại toàn tập "Sóng gầm" cho đến tháng Chín 1960 thì lại đi thực tế. [...]
Nhưng rồi "Sóng gầm" đã tới đoạn chót. Thêm một đứa con của tôi gửi vào cuộc đời! Thêm một phần máu thịt của tôi trả lại cho cuộc sống. Đúng vào mùa thu 1940 đây, trên trại giam tập trung ở Hà Giang, tôi đương viết "Xóm Cháy". Xóm Cháy đã bị thủ tiêu, đã bị bỏ dở, đã chết đi sống lại qua hơn hai mươi năm kia.
(Theo Nguyên Hồng, trích Hải Phòng với tác phẩm "Cửa biển" của tôi, in trong Tuyển tập Nguyên Hồng, NXB Văn học, Hà Nội, 2016, tr. 550 – 560)
"Tôi" trong bài viết này là ai và được xác định trong vai trò gì? Theo em, điều này có ý nghĩa như thế nào đối với việc tìm hiểu về quá trình lao động nghệ thuật của nhà văn?
Gợi ý trả lời
Xác định "tôi" trong bài viết:
- "Tôi" trong bài viết chính là nhà văn Nguyên Hồng – tác giả của bài viết và cũng là tác giả của bộ tiểu thuyết "Cửa biển" (gồm các tập/phần như "Sóng gầm", "Xóm Cháy"…). Căn cứ để khẳng định điều này là những chi tiết mang tính tự thuật: người viết kể lại việc mình ấp ủ, viết đi viết lại "Sóng gầm", đi thực tế, viết "Xóm Cháy", gắn với mốc thời gian và sự kiện đời mình ("1959 tôi đã viết xong năm chương đầu…", "mùa thu 1940… trên trại giam tập trung ở Hà Giang"). Những điều này trùng khớp với cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của chính Nguyên Hồng.
- "Tôi" được xác định trong vai trò người trong cuộc – người trực tiếp sáng tạo tác phẩm (nhà văn, tác giả), đồng thời là người kể chuyện xưng "tôi" mang tính hồi kí, tự thuật về chính quá trình viết của mình. Đây không phải lời của một người quan sát bên ngoài mà là lời tâm sự, giãi bày của chủ thể sáng tạo.
Ý nghĩa đối với việc tìm hiểu quá trình lao động nghệ thuật của nhà văn:
- Vì "tôi" là người trong cuộc nên những điều được kể lại có độ tin cậy và tính chân thực cao: ta được biết trực tiếp từ chính nhà văn về hoàn cảnh, nguồn cảm hứng, những lần viết rồi bỏ đi, viết lại, đi thực tế… của tác phẩm.
- Qua đó, người đọc thấy được lao động nghệ thuật là một quá trình công phu, bền bỉ, đầy trăn trở và gian khổ, kéo dài nhiều năm ("đã chết đi sống lại qua hơn hai mươi năm"), gắn bó máu thịt với nhà văn ("Thêm một đứa con của tôi gửi vào cuộc đời! Thêm một phần máu thịt của tôi trả lại cho cuộc sống").
- Việc tác giả xưng "tôi" và kể bằng giọng tự thuật còn giúp ta hiểu tình cảm, tâm huyết, trách nhiệm của người nghệ sĩ đối với đứa con tinh thần và đối với hiện thực cuộc sống mà ông phản ánh; từ đó trân trọng hơn giá trị của tác phẩm và nhân cách lao động của nhà văn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.