Giải Bài 12 trang 17 SBT Sinh học 10
Đề bài
Tại sao các loại protein chức năng như enzyme thường có cấu trúc hình cầu?
Lời giải
Protein chức năng như enzyme thường có cấu trúc bậc 3 dạng hình cầu vì những lí do sau:
a) Do bản chất của quá trình cuộn gập chuỗi polypeptide: Chuỗi polypeptide (cấu trúc bậc 1) tự cuộn xoắn, gập lại trong không gian ba chiều. Khi đó, các gốc R *kị nước* có xu hướng quay vào phía trong (tránh nước), còn các gốc R *ưa nước* quay ra ngoài (tiếp xúc với môi trường nước của tế bào). Cách sắp xếp này khiến phân tử tự co cụm lại thành khối gọn, có dạng gần hình cầu.
b) Phù hợp với môi trường tế bào: Hình cầu với bề mặt ưa nước giúp enzyme *tan tốt trong tế bào chất và dịch cơ thể*, dễ phân tán và di chuyển đến nơi xảy ra phản ứng để thực hiện chức năng xúc tác.
c) Tạo ra trung tâm hoạt động đặc hiệu: Việc cuộn gập thành hình cầu tạo nên các khe, túi lõm trên bề mặt phân tử — đó là *trung tâm hoạt động (vùng liên kết với cơ chất)*. Nhờ cấu hình không gian xác định, trung tâm hoạt động có hình dạng tương thích đặc hiệu với cơ chất, bảo đảm enzyme xúc tác đúng loại phản ứng.
d) Gọn, bền và linh hoạt: Dạng hình cầu giúp phân tử nhỏ gọn, ổn định tương đối nhưng vẫn đủ linh động để thay đổi hình dạng nhẹ khi gắn cơ chất, nhờ đó hoạt động xúc tác diễn ra hiệu quả.
Kết luận: Cấu trúc hình cầu vừa giúp protein chức năng tan và di chuyển dễ trong môi trường nước, vừa tạo nên trung tâm hoạt động đặc hiệu — những đặc điểm thiết yếu để enzyme thực hiện vai trò xúc tác sinh học.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.