Giải Bài 16 trang 29 SBT Sinh học 10
Đề bài
Nấm men là một sinh vật lí tưởng để nghiên cứu các quá trình sống của tế bào như phát triển và di truyền. Nó có thể sinh trưởng được trên nhiều môi trường với các nguồn dinh dưỡng khác nhau. Với tính chất này, người ta có thể tách và phân tích các đột biến khác nhau ở nấm men gắn với chức năng nhất định của các bào quan trong tế bào.
a) Một đột biến làm nấm men không thể sinh trưởng được trên môi trường có nguồn dinh dưỡng chính là oleat (một acid béo dạng chuỗi dài). Đột biến này đã gây ra khiếm khuyết ở bào quan nào?
b) Một đột biến khác làm nấm men không thể sinh trưởng được trên môi trường có nguồn dinh dưỡng chính là glycerol. Đột biến này đã gây ra khiếm khuyết ở bào quan nào?
Lời giải
a) Đột biến không sinh trưởng được trên môi trường có oleat (acid béo chuỗi dài):
- Oleat là một acid béo chuỗi dài. Để sử dụng được nguồn dinh dưỡng này, tế bào phải phân giải (oxi hóa) acid béo thành các phân tử nhỏ hơn để tạo năng lượng.
- Ở tế bào nấm men, quá trình oxi hóa (phân giải) acid béo chuỗi dài diễn ra trong peroxisome (bào quan peroxisome) — bào quan chứa các enzyme phân giải acid béo và khử độc.
- Vì vậy, nếu nấm men không sinh trưởng được khi nguồn dinh dưỡng chính là oleat, chứng tỏ tế bào không oxi hóa được acid béo → đột biến đã gây khiếm khuyết ở peroxisome.
b) Đột biến không sinh trưởng được trên môi trường có glycerol:
- Glycerol là nguồn carbon không lên men được: tế bào chỉ thu được năng lượng từ glycerol thông qua hô hấp tế bào hiếu khí (oxi hóa hoàn toàn chất hữu cơ, có sử dụng O₂).
- Các giai đoạn tạo phần lớn năng lượng của hô hấp hiếu khí (chu trình Krebs và chuỗi truyền electron, tổng hợp ATP) diễn ra ở ti thể (mitochondria).
- Vì vậy, nếu nấm men không sinh trưởng được khi nguồn dinh dưỡng chính là glycerol, chứng tỏ tế bào không thực hiện được hô hấp hiếu khí → đột biến đã gây khiếm khuyết ở ti thể.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.