Sách bài tập Sinh học 10

Giải Bài 19 trang 29 SBT Sinh học 10

Bài tập chương Cấu trúc của tế bào   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát thấy 1 tế bào động vật có màng sinh chất nguyên vẹn, các bào quan tham gia quá trình tổng hợp protein không bị hỏng nhưng không thấy có protein xuất bào. Nêu giả thuyết tại sao có hiện tượng như vậy.

Lời giải

Phân tích hiện tượng

Con đường tổng hợp và xuất protein ra ngoài tế bào (protein tiết) diễn ra theo trình tự:

Ribosome (trên lưới nội chất hạt) → lưới nội chất hạt tổng hợp chuỗi polypeptide → túi vận chuyển đưa tới bộ máy Golgi để hoàn thiện (gắn nhóm đường, gấp cuộn...) và đóng gói vào túi tiết → túi tiết di chuyển nhờ khung xương tế bào tới màng sinh chất → xuất bào (exocytosis) giải phóng protein ra ngoài.

Theo đề bài:
- Màng sinh chất nguyên vẹn → khâu dung hợp túi tiết với màng không phải nguyên nhân chính bị loại trừ ở bề mặt màng.
- Các bào quan tham gia tổng hợp protein (ribosome, lưới nội chất hạt) không bị hỏng → protein vẫn được tạo ra bình thường.
- Nhưng không có protein xuất bào → tức là protein đã tổng hợp nhưng bị "tắc" ở một khâu nằm sau quá trình tổng hợp, trước khi ra khỏi tế bào.

Giả thuyết

Khâu tổng hợp vẫn tốt mà protein không ra được ngoài, chứng tỏ sự cố nằm ở khâu hoàn thiện – đóng gói – vận chuyển protein tiết. Giả thuyết hợp lí nhất:

- Bộ máy Golgi bị hỏng (hoặc hoạt động không bình thường): protein từ lưới nội chất hạt chuyển đến Golgi nhưng không được hoàn thiện và đóng gói vào túi tiết, nên không thể xuất bào.

Ngoài ra có thể nêu thêm các giả thuyết khác cho cùng hiện tượng:
- Khâu tạo/di chuyển túi tiết bị trục trặc: túi vận chuyển hoặc túi tiết không hình thành, hoặc khung xương tế bào (vi ống, vi sợi) bị hỏng nên túi tiết không di chuyển được tới màng sinh chất.
- Thiếu năng lượng (ATP): quá trình vận chuyển túi tiết và xuất bào cần ATP; nếu ti thể/nguồn ATP gặp sự cố thì túi tiết không được vận chuyển và dung hợp với màng để xuất bào.

Tóm lại: protein vẫn được tổng hợp nhưng bị ách tắc ở khâu hoàn thiện, đóng gói và vận chuyển (chủ yếu do bộ máy Golgi, hoặc túi tiết/khung xương tế bào, hoặc thiếu ATP) nên không xuất bào ra ngoài được.

Đáp số

Giả thuyết: bộ máy Golgi bị hỏng (hoặc khâu đóng gói – vận chuyển túi tiết/khung xương tế bào trục trặc, hoặc thiếu ATP) nên protein được tổng hợp nhưng không hoàn thiện, đóng gói và xuất bào được

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.