Sách bài tập Tin học 10

Giải Bài 13.15 trang 30 SBT Tin học 10

Bài 13. Bổ sung các đối tượng đồ hoạ

Đề bài

Thực hành: Vẽ hình đầu cáo như Hình 13.7.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 30 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 13.7 (Hình đầu cáo) là hình cách điệu đầu một con cáo nhìn thẳng: khuôn mặt hình tam giác hướng xuống màu xám đậm với hai tai nhọn dựng lên ở hai bên đỉnh đầu; phần mõm và má dưới màu xám nhạt tạo thành hình tam giác nhỏ; có hai mắt nhỏ màu đen và một chiếc mũi nhọn màu đen ở chóp dưới.

Lời giải

Phân tích hình 13.7 (đầu cáo). Hình đầu cáo được ghép từ các hình tam giác, nên ta dùng mô-đun `turtle` của Python (đúng phạm vi Bài 13 SGK) và kĩ thuật tô màu đa giác đã học: đặt màu bằng `color()`, bắt đầu tô bằng `begin_fill()`, đi qua các đỉnh bằng `goto()` rồi kết thúc bằng `end_fill()`. Ta phân rã hình thành các bộ phận:

- a) Khuôn mặt: một tam giác lớn hướng xuống, màu xám đậm.
-

b) Hai tai nhọn: hai tam giác nhỏ dựng lên ở hai đỉnh trên của khuôn mặt, cùng màu xám đậm.
-

c) Mõm – má dưới: một tam giác nhỏ hướng xuống, màu xám nhạt, nằm chồng lên nửa dưới khuôn mặt.
-

d) Hai mắt: hai chấm tròn màu đen.
-

e) Mũi: một chấm (tam giác nhỏ) màu đen ở chóp dưới cùng.

Ý tưởng lập trình. Vì phải vẽ nhiều tam giác, ta viết một hàm con `tam_giac(A, B, C, mau)` nhận ba đỉnh và màu tô — tái sử dụng cho mặt, tai và mõm; dùng `dot()` cho mắt và mũi. Nhấc bút bằng `penup()` khi di chuyển để không để lại nét thừa.

Chương trình đầy đủ:

```python
import turtle

t = turtle.Turtle()
t.speed(0)
t.hideturtle()

# Hàm vẽ một tam giác tô màu từ 3 đỉnh
def tam_giac(A, B, C, mau):
t.penup()
t.goto(A)
t.pendown()
t.color(mau)
t.begin_fill()
t.goto(B)
t.goto(C)
t.goto(A)
t.end_fill()

XAM_DAM = '#5a5a5a' # xám đậm
XAM_NHAT = '#c0c0c0' # xám nhạt

# a) Khuôn mặt: tam giác lớn hướng xuống
tam_giac((-100, 100), (100, 100), (0, -100), XAM_DAM)

#

b) Hai tai nhọn dựng lên
tam_giac((-100, 100), (-40, 100), (-110, 190), XAM_DAM) # tai trái
tam_giac(( 100, 100), ( 40, 100), ( 110, 190), XAM_DAM) # tai phải

#

c) Mõm - má dưới: tam giác nhỏ màu xám nhạt
tam_giac((-50, 0), (50, 0), (0, -100), XAM_NHAT)

#

d) Hai mắt (chấm đen)
t.penup()
t.goto(-45, 55); t.dot(18, 'black')
t.goto( 45, 55); t.dot(18, 'black')

#

e) Mũi (chấm đen ở chóp dưới)
t.penup()
t.goto(0, -95); t.dot(16, 'black')

turtle.done()
```

Kiểm tra lại (đối chiếu Hình 13.7).

1. Khuôn mặt là tam giác đỉnh dưới (0,−100)(0,-100), hai đỉnh trên (±100,100)(\pm100,100) → mặt tam giác hướng xuống, xám đậm. ✔
2. Hai tai lấy chung đỉnh với mép trên của mặt và vươn lên tới y=190y=190 → tai nhọn dựng ở hai bên đỉnh đầu. ✔
3. Mõm là tam giác (±50,0)(\pm50,0)–(0,−100)(0,-100) xám nhạt, nằm gọn trong nửa dưới mặt → má dưới sáng màu. ✔
4. Hai mắt đen ở (±45,55)(\pm45,55) nằm phía trên, cân xứng; mũi đen ở (0,−95)(0,-95) đúng chóp dưới. ✔

Chạy chương trình thu được hình cách điệu đầu cáo nhìn thẳng như Hình 13.7.

Đáp số

Chương trình Python dùng mô-đun turtle vẽ đầu cáo từ các tam giác (mặt + 2 tai xám đậm, mõm xám nhạt, 2 mắt và mũi đen) — đạt yêu cầu thực hành (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.