Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.2 trang 18 SBT Toán 10

Bài 1. Mệnh đề

Đề bài

Cho bất phương trình 2x+3y+3≤5x+2y+32x + 3y + 3 \le 5x + 2y + 3.
Bằng cách chuyển vế, hãy đưa bất phương trình trên về dạng tổng quát của bất phương trình bậc nhất hai ẩn. Biểu diễn miền nghiệm của bất phương bậc nhất hai ẩn đó trên mặt phẳng toạ độ.

Lời giải

Bước 1. Chuyển vế để đưa về dạng tổng quát.

Ta có bất phương trình:
2x+3y+3≤5x+2y+3.2x + 3y + 3 \le 5x + 2y + 3.

Chuyển tất cả các hạng tử sang vế trái:
2x+3y+3−5x−2y−3≤0.2x + 3y + 3 - 5x - 2y - 3 \le 0.

Thu gọn các hạng tử đồng dạng:
(2x−5x)+(3y−2y)+(3−3)≤0,(2x - 5x) + (3y - 2y) + (3 - 3) \le 0,
−3x+y≤0.-3x + y \le 0.

Vậy bất phương trình đã cho tương đương với bất phương trình bậc nhất hai ẩn:
−3x+y≤0(hay 3x−y≥0).\boxed{-3x + y \le 0}\quad (\text{hay } 3x - y \ge 0).

Bước 2. Biểu diễn miền nghiệm trên mặt phẳng toạ độ.

- Vẽ đường thẳng d:−3x+y=0d: -3x + y = 0, tức là y=3xy = 3x. Đường thẳng này đi qua gốc toạ độ O(0;0)O(0;0) và điểm A(1;3)A(1;3).
- Lấy một điểm không thuộc dd để thử, chẳng hạn điểm M(1;0)M(1;0). Thay vào vế trái:
−3⋅1+0=−3≤0 (đúng).-3\cdot 1 + 0 = -3 \le 0 \ (\text{đúng}).
- Do đó điểm M(1;0)M(1;0) thuộc miền nghiệm.

Kết luận: Miền nghiệm của bất phương trình là nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng d:y=3xd: y = 3x và chứa điểm M(1;0)M(1;0) (kể cả bờ dd). Trên hình, ta gạch bỏ phần nửa mặt phẳng còn lại (không chứa điểm MM); phần không bị gạch (kể cả đường thẳng dd) là miền nghiệm cần tìm.

Kiểm tra lại: Thử thêm điểm (1;1)(1;1): −3⋅1+1=−2≤0-3\cdot1 + 1 = -2 \le 0 (đúng, điểm này ở cùng phía với MM, thuộc miền nghiệm). Thử điểm (0;1)(0;1) ở phía kia: −3⋅0+1=1>0-3\cdot0 + 1 = 1 > 0 (không thoả mãn, đúng là nằm ngoài miền nghiệm). Vậy kết quả phù hợp.

Đáp số

−3x+y≤0-3x + y \le 0 (hay 3x−y≥03x - y \ge 0); miền nghiệm là nửa mặt phẳng bờ d:y=3xd: y = 3x chứa điểm (1;0)(1;0), kể cả bờ dd.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.