Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.12 trang 39 SBT Toán 10

Bài 5. Giá trị lượng giác của một góc từ 0 đến 180 độ

Đề bài

Một cây cổ thụ mọc thẳng đứng bên lề một con dốc có độ dốc 10∘10^\circ so với phương nằm ngang. Từ một điểm dưới chân dốc, cách gốc cây 31 m người ta nhìn đỉnh ngọn cây dưới một góc 40∘40^\circ so với phương nằm ngang. Hãy tính chiều cao của cây.

Lời giải

Mô hình hóa bài toán. Gọi:

- BB là gốc cây, AA là đỉnh ngọn cây nên ABAB là chiều cao cây (cây mọc *thẳng đứng* nên ABAB vuông góc với phương nằm ngang).
- CC là điểm quan sát ở chân dốc, với BC=31BC = 31 m đo dọc theo mặt dốc.

Xét tam giác ABCABC. Ta xác định các góc của nó.

Góc tại CC. Tia CBCB (nhìn theo mặt dốc lên gốc cây) hợp với phương ngang góc 10∘10^\circ; tia CACA (nhìn lên đỉnh cây) hợp với phương ngang góc 40∘40^\circ. Hai tia cùng phía trên phương ngang nên:
ACB^=40∘−10∘=30∘.\widehat{ACB} = 40^\circ - 10^\circ = 30^\circ.

Góc tại BB. Tia BABA hướng thẳng đứng lên trên (hợp với phương ngang 90∘90^\circ); tia BCBC hướng xuống dốc, nằm dưới phương ngang một góc 10∘10^\circ. Do đó:
ABC^=90∘+10∘=100∘.\widehat{ABC} = 90^\circ + 10^\circ = 100^\circ.

Góc tại AA. Theo định lí tổng ba góc trong tam giác:
BAC^=180∘−30∘−100∘=50∘.\widehat{BAC} = 180^\circ - 30^\circ - 100^\circ = 50^\circ.

Áp dụng định lí sin trong tam giác ABCABC (cạnh ABAB đối diện góc CC, cạnh BCBC đối diện góc AA):
ABsin⁡ACB^=BCsin⁡BAC^.\frac{AB}{\sin \widehat{ACB}} = \frac{BC}{\sin \widehat{BAC}}.

Suy ra:
AB=BC⋅sin⁡ACB^sin⁡BAC^=31⋅sin⁡30∘sin⁡50∘=31⋅0,50,766≈20,23 (m).AB = \frac{BC \cdot \sin \widehat{ACB}}{\sin \widehat{BAC}} = \frac{31 \cdot \sin 30^\circ}{\sin 50^\circ} = \frac{31 \cdot 0{,}5}{0{,}766} \approx 20{,}23 \ (\text{m}).

Kiểm tra lại. Tổng ba góc 30∘+100∘+50∘=180∘30^\circ + 100^\circ + 50^\circ = 180^\circ (hợp lí). Kết quả AB≈20,23AB \approx 20{,}23 m là chiều cao cây, dương và phù hợp thực tế.

Vậy chiều cao của cây xấp xỉ 20,2320{,}23 m.

Đáp số

≈ 20,23 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.