Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.39 trang 43 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương III

Đề bài

Cho sin⁡15∘=6−24\sin 15^\circ = \dfrac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{4}.

a) Tính sin⁡75∘\sin 75^\circ, cos⁡105∘\cos 105^\circ, tan⁡165∘\tan 165^\circ.

b) Tính giá trị của biểu thức
A=sin⁡75∘⋅cos⁡165∘+cos⁡105∘⋅sin⁡165∘A = \sin 75^\circ \cdot \cos 165^\circ + \cos 105^\circ \cdot \sin 165^\circ.

Lời giải

a) Tính sin⁡75∘\sin 75^\circ, cos⁡105∘\cos 105^\circ, tan⁡165∘\tan 165^\circ

*Tính sin⁡75∘\sin 75^\circ:* Vì 75∘=90∘−15∘75^\circ = 90^\circ - 15^\circ nên
sin⁡75∘=sin⁡(90∘−15∘)=cos⁡15∘.\sin 75^\circ = \sin(90^\circ - 15^\circ) = \cos 15^\circ.
Ta cần cos⁡15∘\cos 15^\circ. Từ sin⁡215∘+cos⁡215∘=1\sin^2 15^\circ + \cos^2 15^\circ = 1 và sin⁡15∘=6−24>0\sin 15^\circ = \dfrac{\sqrt 6 - \sqrt 2}{4} > 0 (góc 15∘15^\circ nhọn nên cos⁡15∘>0\cos 15^\circ > 0):
sin⁡215∘=(6−24)2=8−4316=2−34.\sin^2 15^\circ = \left(\frac{\sqrt 6 - \sqrt 2}{4}\right)^2 = \frac{8 - 4\sqrt 3}{16} = \frac{2 - \sqrt 3}{4}.
cos⁡215∘=1−2−34=2+34=8+4316=(6+24)2.\cos^2 15^\circ = 1 - \frac{2 - \sqrt 3}{4} = \frac{2 + \sqrt 3}{4} = \frac{8 + 4\sqrt 3}{16} = \left(\frac{\sqrt 6 + \sqrt 2}{4}\right)^2.
Do cos⁡15∘>0\cos 15^\circ > 0 nên cos⁡15∘=6+24\cos 15^\circ = \dfrac{\sqrt 6 + \sqrt 2}{4}. Vậy
sin⁡75∘=cos⁡15∘=6+24.\sin 75^\circ = \cos 15^\circ = \frac{\sqrt 6 + \sqrt 2}{4}.

*Tính cos⁡105∘\cos 105^\circ:* Vì 105∘=90∘+15∘105^\circ = 90^\circ + 15^\circ nên
cos⁡105∘=cos⁡(90∘+15∘)=−sin⁡15∘=−6−24.\cos 105^\circ = \cos(90^\circ + 15^\circ) = -\sin 15^\circ = -\frac{\sqrt 6 - \sqrt 2}{4}.

*Tính tan⁡165∘\tan 165^\circ:* Vì 165∘=180∘−15∘165^\circ = 180^\circ - 15^\circ nên tan⁡165∘=−tan⁡15∘\tan 165^\circ = -\tan 15^\circ. Mà
tan⁡15∘=sin⁡15∘cos⁡15∘=6−26+2=(6−2)2(6+2)(6−2)=8−434=2−3.\tan 15^\circ = \frac{\sin 15^\circ}{\cos 15^\circ} = \frac{\sqrt 6 - \sqrt 2}{\sqrt 6 + \sqrt 2} = \frac{(\sqrt 6 - \sqrt 2)^2}{(\sqrt 6 + \sqrt 2)(\sqrt 6 - \sqrt 2)} = \frac{8 - 4\sqrt 3}{4} = 2 - \sqrt 3.
Vậy
tan⁡165∘=−(2−3)=3−2.\tan 165^\circ = -(2 - \sqrt 3) = \sqrt 3 - 2.

b) Tính A=sin⁡75∘⋅cos⁡165∘+cos⁡105∘⋅sin⁡165∘A = \sin 75^\circ \cdot \cos 165^\circ + \cos 105^\circ \cdot \sin 165^\circ

Sử dụng công thức góc liên kết:
cos⁡165∘=cos⁡(180∘−15∘)=−cos⁡15∘,sin⁡165∘=sin⁡(180∘−15∘)=sin⁡15∘.\cos 165^\circ = \cos(180^\circ - 15^\circ) = -\cos 15^\circ, \qquad \sin 165^\circ = \sin(180^\circ - 15^\circ) = \sin 15^\circ.
Kết hợp với sin⁡75∘=cos⁡15∘\sin 75^\circ = \cos 15^\circ và cos⁡105∘=−sin⁡15∘\cos 105^\circ = -\sin 15^\circ ở câu a), ta có
A=cos⁡15∘⋅(−cos⁡15∘)+(−sin⁡15∘)⋅sin⁡15∘=−cos⁡215∘−sin⁡215∘.A = \cos 15^\circ \cdot (-\cos 15^\circ) + (-\sin 15^\circ) \cdot \sin 15^\circ = -\cos^2 15^\circ - \sin^2 15^\circ.
A=−(sin⁡215∘+cos⁡215∘)=−1.A = -(\sin^2 15^\circ + \cos^2 15^\circ) = -1.

*Kiểm tra:* với cos⁡15∘≈0,9659\cos 15^\circ \approx 0{,}9659 và sin⁡15∘≈0,2588\sin 15^\circ \approx 0{,}2588 thì A≈−(0,9330)−(0,0670)=−1A \approx -(0{,}9330) - (0{,}0670) = -1 (khớp).

Vậy A=−1A = -1.

Đáp số

sin⁡75∘=6+24\sin 75^\circ = \dfrac{\sqrt 6 + \sqrt 2}{4}; cos⁡105∘=−6−24\cos 105^\circ = -\dfrac{\sqrt 6 - \sqrt 2}{4}; tan⁡165∘=3−2\tan 165^\circ = \sqrt 3 - 2A=−1A = -1

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.