Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.47 trang 44 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương III

Đề bài

Trên sườn đồi, với độ dốc 12% (độ dốc của sườn đồi được tính bằng tang của góc nhọn tạo bởi sườn đồi với phương nằm ngang) có một cây cao mọc thẳng đứng. Ở phía chân đồi, cách gốc cây 30 m, người ta nhìn ngọn cây dưới một góc 45∘45^\circ so với phương nằm ngang. Tính chiều cao của cây đó (làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị mét).

Lời giải

Phân tích và dựng hình.

Gọi CC là vị trí người quan sát ở chân đồi, AA là gốc cây và BB là ngọn cây. Cây mọc thẳng đứng nên ABAB vuông góc với phương nằm ngang; ta cần tính ABAB.

Gọi α\alpha là góc nhọn tạo bởi sườn đồi với phương nằm ngang. Theo giả thiết độ dốc 12%12\% nên:
tan⁡α=0,12.\tan\alpha = 0{,}12.

Chọn hệ trục với CC là gốc, trục hoành là phương nằm ngang. Vì AA nằm trên sườn đồi, cách CC một đoạn CA=30CA = 30 m dọc theo sườn (hợp với phương ngang góc α\alpha), nên tia CACA nghiêng góc α\alpha, còn tia CBCB (nhìn ngọn cây) nghiêng góc 45∘45^\circ so với phương ngang.

Xét tam giác ABCABC.

- Góc tại CC: ACB^=45∘−α\widehat{ACB} = 45^\circ - \alpha (hiệu hai góc nghiêng của CBCB và CACA).
- Góc tại AA: tia ABAB hướng thẳng đứng lên, tia ACAC hướng xuống dọc sườn (dưới phương ngang góc α\alpha), nên BAC^=90∘+α\widehat{BAC} = 90^\circ + \alpha.
- Suy ra góc tại BB: ABC^=180∘−(90∘+α)−(45∘−α)=45∘.\widehat{ABC} = 180^\circ - (90^\circ+\alpha) - (45^\circ-\alpha) = 45^\circ.

Áp dụng định lí sin trong tam giác ABCABC:
ABsin⁡ACB^=CAsin⁡ABC^.\frac{AB}{\sin\widehat{ACB}} = \frac{CA}{\sin\widehat{ABC}}.

Do đó:
AB=CA⋅sin⁡(45∘−α)sin⁡45∘=30⋅sin⁡(45∘−α)sin⁡45∘.AB = CA\cdot\frac{\sin(45^\circ-\alpha)}{\sin 45^\circ} = 30\cdot\frac{\sin(45^\circ-\alpha)}{\sin 45^\circ}.

Mà sin⁡(45∘−α)=sin⁡45∘cos⁡α−cos⁡45∘sin⁡α=22(cos⁡α−sin⁡α)\sin(45^\circ-\alpha) = \sin45^\circ\cos\alpha - \cos45^\circ\sin\alpha = \dfrac{\sqrt2}{2}(\cos\alpha-\sin\alpha), nên:
AB=30(cos⁡α−sin⁡α).AB = 30(\cos\alpha - \sin\alpha).

Tính số. Từ tan⁡α=0,12\tan\alpha = 0{,}12 ta có:
cos⁡α=11+0,122=11,0144≈0,9929,sin⁡α=0,121,0144≈0,1191.\cos\alpha = \frac{1}{\sqrt{1+0{,}12^2}} = \frac{1}{\sqrt{1{,}0144}} \approx 0{,}9929,\qquad \sin\alpha = \frac{0{,}12}{\sqrt{1{,}0144}} \approx 0{,}1191.

Suy ra:
AB≈30(0,9929−0,1191)=30⋅0,8737≈26,2 (m).AB \approx 30(0{,}9929 - 0{,}1191) = 30\cdot 0{,}8737 \approx 26{,}2\ (\text{m}).

Kiểm tra lại: với α≈6∘51′\alpha\approx 6^\circ51', chiều cao tính được ≈26,2\approx 26{,}2 m; tung độ ngọn cây 30sin⁡α+AB≈3,57+26,21=29,7930\sin\alpha + AB \approx 3{,}57 + 26{,}21 = 29{,}79 và hoành độ 30cos⁡α≈29,7930\cos\alpha \approx 29{,}79 bằng nhau, đúng với góc nhìn 45∘45^\circ. Hợp lí.

Kết luận. Chiều cao của cây khoảng 2626 m.

Đáp số

≈ 26 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.