Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.5 trang 47 SBT Toán 10

Bài 6. Hệ thức lượng trong tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC không vuông, với trực tâm HH, nội tiếp đường tròn (O)(O). Kẻ đường kính AA′AA' của đường tròn (O)(O).

a) Chứng minh rằng BH→=A′C→\overrightarrow{BH} = \overrightarrow{A'C}.

b) Gọi MM là trung điểm cạnh BCBC. Tìm mối quan hệ về phương, hướng và độ dài của hai vectơ AH→\overrightarrow{AH} và OM→\overrightarrow{OM}.

Lời giải

a) Chứng minh BH→=A′C→\overrightarrow{BH} = \overrightarrow{A'C}

Vì AA′AA' là đường kính của (O)(O) nên các góc nội tiếp chắn nửa đường tròn là góc vuông:

ABA′^=90∘⇒A′B⊥AB,ACA′^=90∘⇒A′C⊥AC.\widehat{ABA'} = 90^\circ \Rightarrow A'B \perp AB, \qquad \widehat{ACA'} = 90^\circ \Rightarrow A'C \perp AC.

Mặt khác HH là trực tâm tam giác ABCABC nên:

- BH⊥ACBH \perp AC (đường cao kẻ từ BB).
- CH⊥ABCH \perp AB (đường cao kẻ từ CC).

Từ đó:

- BH⊥ACBH \perp AC và A′C⊥AC⇒BH∥A′CA'C \perp AC \Rightarrow BH \parallel A'C.
- CH⊥ABCH \perp AB và A′B⊥AB⇒CH∥A′BA'B \perp AB \Rightarrow CH \parallel A'B.

Tứ giác BHCA′BHCA' có hai cặp cạnh đối song song (BH∥A′CBH \parallel A'C và HC∥A′BHC \parallel A'B) nên là hình bình hành. (Tam giác ABCABC không vuông nên HH, A′A' không trùng các đỉnh, tứ giác không suy biến.)

Trong hình bình hành BHCA′BHCA', hai cạnh BHBH và A′CA'C song song, bằng nhau và cùng hướng, do đó:

BH→=A′C→.(đpcm)\overrightarrow{BH} = \overrightarrow{A'C}. \qquad \text{(đpcm)}

b) Quan hệ giữa AH→\overrightarrow{AH} và OM→\overrightarrow{OM}

Vì BHCA′BHCA' là hình bình hành nên hai đường chéo BCBC và HA′HA' cắt nhau tại trung điểm mỗi đường. Mà MM là trung điểm của BCBC, suy ra MM cũng là trung điểm của HA′HA'.

Lại có OO là tâm đường tròn, là trung điểm của đường kính AA′AA'.

Dùng vị trí điểm (với gốc tùy ý):

OM→=OA′→+A′M→=AA′→2...\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{OA'} + \overrightarrow{A'M} = \dfrac{\overrightarrow{AA'}}{2}...

Tính trực tiếp: O=A+A′2O = \dfrac{A+A'}{2}, M=A′+H2M = \dfrac{A'+H}{2}, nên

OM→=M−O=A′+H2−A+A′2=H−A2=12 AH→.\overrightarrow{OM} = M - O = \frac{A'+H}{2} - \frac{A+A'}{2} = \frac{H-A}{2} = \frac{1}{2}\,\overrightarrow{AH}.

Vậy OM→=12AH→\overrightarrow{OM} = \dfrac{1}{2}\overrightarrow{AH}, tức là:

- Phương: AH→\overrightarrow{AH} và OM→\overrightarrow{OM} cùng phương (cùng song song với đường cao AHAH; OMOM là đường trung bình của tam giác AHA′AHA').
- Hướng: hai vectơ cùng hướng.
- Độ dài: AH=2 OMAH = 2\,OM.

Tóm lại: AH→=2 OM→\overrightarrow{AH} = 2\,\overrightarrow{OM}.

Đáp số

đpcmAH→=2OM→\overrightarrow{AH} = 2\overrightarrow{OM}: cùng phương, cùng hướng, AH=2OMAH = 2OM

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.