Giải Bài 4.21 trang 55 SBT Toán 10
Đề bài
Một vật đồng chất được thả vào một cốc chất lỏng. Ở trạng thái cân bằng, vật chìm một nửa thể tích trong chất lỏng. Tìm mối liên hệ giữa trọng lực của vật và lực đẩy Archimedes mà chất lỏng tác động lên vật. Tính tỉ số giữa trọng lượng riêng của vật và của chất lỏng.
Lời giải
a) Mối liên hệ giữa và .
Vật được thả vào chất lỏng và ở *trạng thái cân bằng* (đứng yên). Vật chỉ chịu tác dụng của hai lực: trọng lực (hướng thẳng đứng xuống dưới) và lực đẩy Archimedes (hướng thẳng đứng lên trên).
Vì vật cân bằng nên hợp lực của hai lực này bằng vectơ-không:
Vậy và là hai vectơ đối nhau: cùng độ dài (cùng độ lớn), cùng phương (phương thẳng đứng) nhưng ngược hướng. Về độ lớn: .
b) Tỉ số giữa trọng lượng riêng của vật và của chất lỏng.
Gọi là thể tích của vật, là trọng lượng riêng của vật, là trọng lượng riêng của chất lỏng.
- Trọng lượng của vật: .
- Vật chìm một nửa thể tích nên thể tích phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ là . Do đó lực đẩy Archimedes bằng trọng lượng phần chất lỏng bị chiếm chỗ:
Theo câu a), độ lớn , nên:
Vậy trọng lượng riêng của vật bằng một nửa trọng lượng riêng của chất lỏng.
*Kiểm tra:* với , trọng lượng vật đúng bằng lực đẩy — vật cân bằng, phù hợp với đề (chìm đúng một nửa).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.