Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.63 trang 27 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương VI   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một công ty kinh doanh máy tính cầm tay thấy rằng khi bán máy ở mức giá xx (nghìn đồng) một chiếc thì số lượng máy bán được nn cho bởi phương trình n=1 200 000−1 200xn = 1\,200\,000 - 1\,200x.

a) Tìm công thức biểu diễn doanh thu RR như là hàm số của đơn giá xx. Tìm miền xác định của hàm số R=R(x)R = R(x).

b) Máy tính được bán ở đơn giá nào sẽ cho doanh thu lớn nhất? Tính doanh thu lớn nhất và số máy tính bán được trong trường hợp đó.

c) Với đơn giá nào thì công ty sẽ đạt được doanh thu trên 200 tỉ đồng (làm tròn đến nghìn đồng)?

Lời giải

a) Công thức doanh thu và miền xác định

Khi bán ở đơn giá xx (nghìn đồng) một chiếc thì số máy bán được là n=1 200 000−1 200xn = 1\,200\,000 - 1\,200x.

Doanh thu bằng đơn giá nhân số máy bán được:
R=x⋅n=x(1 200 000−1 200x)=−1 200x2+1 200 000x (nghìn đồng).R = x\cdot n = x\left(1\,200\,000 - 1\,200x\right) = -1\,200x^2 + 1\,200\,000x \ (\text{nghìn đồng}).

Vì đơn giá x≥0x \ge 0 và số máy bán được không âm nên n≥0n \ge 0, tức là
1 200 000−1 200x≥0⇔x≤1000.1\,200\,000 - 1\,200x \ge 0 \Leftrightarrow x \le 1000.

Vậy miền xác định của hàm số là D=[0; 1000]D = [0;\,1000].

b) Đơn giá cho doanh thu lớn nhất

Hàm R(x)=−1 200x2+1 200 000xR(x) = -1\,200x^2 + 1\,200\,000x là hàm bậc hai với a=−1 200<0a = -1\,200 < 0 nên đồ thị là parabol quay bề lõm xuống dưới, đạt giá trị lớn nhất tại đỉnh:
x=−b2a=−1 200 0002⋅(−1 200)=500∈[0; 1000].x = -\dfrac{b}{2a} = -\dfrac{1\,200\,000}{2\cdot(-1\,200)} = 500 \in [0;\,1000].

Giá trị lớn nhất của doanh thu:
R(500)=−1 200⋅5002+1 200 000⋅500=−300 000 000+600 000 000=300 000 000 (nghìn đồng).R(500) = -1\,200\cdot 500^2 + 1\,200\,000\cdot 500 = -300\,000\,000 + 600\,000\,000 = 300\,000\,000 \ (\text{nghìn đồng}).

Tức là Rmax⁡=300 000 000R_{\max} = 300\,000\,000 nghìn đồng =300= 300 tỉ đồng.

Số máy bán được khi đó:
n=1 200 000−1 200⋅500=600 000 (máy).n = 1\,200\,000 - 1\,200\cdot 500 = 600\,000 \ (\text{máy}).

Vậy khi bán ở đơn giá 500500 nghìn đồng một chiếc thì doanh thu lớn nhất là 300300 tỉ đồng, bán được 600 000600\,000 máy.

c) Đơn giá để doanh thu trên 200 tỉ đồng

Doanh thu tính theo nghìn đồng, nên 200200 tỉ đồng =200 000 000= 200\,000\,000 nghìn đồng. Ta cần:
R(x)>200 000 000⇔−1 200x2+1 200 000x>200 000 000.R(x) > 200\,000\,000 \Leftrightarrow -1\,200x^2 + 1\,200\,000x > 200\,000\,000.

Chuyển vế:
−1 200x2+1 200 000x−200 000 000>0.-1\,200x^2 + 1\,200\,000x - 200\,000\,000 > 0.

Chia hai vế cho −400-400 (đổi chiều bất phương trình):
3x2−3 000x+500 000<0.3x^2 - 3\,000x + 500\,000 < 0.

Xét phương trình 3x2−3 000x+500 000=03x^2 - 3\,000x + 500\,000 = 0 có:
Δ=3 0002−4⋅3⋅500 000=9 000 000−6 000 000=3 000 000,\Delta = 3\,000^2 - 4\cdot 3\cdot 500\,000 = 9\,000\,000 - 6\,000\,000 = 3\,000\,000,
Δ=10003≈1732,05.\sqrt{\Delta} = 1000\sqrt{3} \approx 1732,05.

Hai nghiệm:
x1=3 000−100036≈211,33;x2=3 000+100036≈788,67.x_1 = \dfrac{3\,000 - 1000\sqrt{3}}{6} \approx 211,33; \qquad x_2 = \dfrac{3\,000 + 1000\sqrt{3}}{6} \approx 788,67.

Vì hệ số a=3>0a = 3 > 0 nên tam thức âm giữa hai nghiệm:
211,33<x<788,67.211,33 < x < 788,67.

Cả hai giá trị này đều nằm trong miền xác định [0; 1000][0;\,1000]. Vậy để doanh thu trên 200200 tỉ đồng, công ty cần đặt đơn giá xx trong khoảng từ khoảng 211211 nghìn đồng đến 789789 nghìn đồng (làm tròn đến nghìn đồng: 211 000211\,000 đồng <x<789 000< x < 789\,000 đồng).

Đáp số

R(x)=−1 200x2+1 200 000xR(x) = -1\,200x^2 + 1\,200\,000x (nghìn đồng), D=[0; 1000]D = [0;\,1000]x=500x = 500 nghìn đồng; Rmax⁡=300R_{\max} = 300 tỉ đồng; bán được 600 000600\,000 máy211,33<x<788,67211,33 < x < 788,67 (nghìn đồng), tức khoảng từ 211 000211\,000 đồng đến 789 000789\,000 đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.