Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.9 trang 32 SBT Toán 10

Bài 19. Phương trình đường thẳng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhà bạn Nam định đổi tủ lạnh và dự định kê vào vị trí dưới cầu thang. Biết vị trí định kê tủ lạnh có mặt cắt là một hình thang vuông với hai đáy lần lượt là 150 cm và 250 cm, chiều cao là 150 cm (như hình vẽ). Bố mẹ bạn Nam định mua một tủ lạnh 2 cánh (Side by side) có chiều cao là 183 cm và bề ngang 90 cm. Bằng cách sử dụng toạ độ trong mặt phẳng, em hãy giúp Nam tính xem bố mẹ bạn Nam có thể kê vừa chiếc tủ lạnh vào vị trí cần kê không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 32 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình thang vuông mô tả mặt cắt không gian dưới cầu thang: cạnh bên trái thẳng đứng cao 250 cm, cạnh đáy dưới nằm ngang dài 150 cm, cạnh bên phải thẳng đứng cao 150 cm; cạnh trên là đường xiên (mái cầu thang) nối đỉnh cạnh trái (cao 250 cm) với đỉnh cạnh phải (cao 150 cm). Bên trong, sát cạnh trái và đáy, có một hình chữ nhật tô xám ghi chữ "tủ lạnh" biểu diễn vị trí đặt tủ.

Lời giải

Thiết lập hệ tọa độ

Chọn hệ tọa độ OxyOxy sao cho gốc OO trùng với góc dưới bên trái của mặt cắt không gian dưới cầu thang, trục OxOx hướng sang phải dọc theo mặt sàn, trục OyOy hướng thẳng đứng lên trên.

Khi đó bốn đỉnh của hình thang vuông có tọa độ:

A(0; 0),B(150; 0),C(150; 150),D(0; 250).A(0;\,0),\quad B(150;\,0),\quad C(150;\,150),\quad D(0;\,250).

Viết phương trình đường thẳng chứa mái cầu thang (cạnh DCDC)

Đường thẳng DCDC đi qua hai điểm D(0; 250)D(0;\,250) và C(150; 150)C(150;\,150) nên có vectơ chỉ phương DC→=(150; −100)\overrightarrow{DC} = (150;\,-100), suy ra một vectơ pháp tuyến là n⃗=(100; 150)\vec{n} = (100;\,150), hay chọn n⃗=(2; 3)\vec{n} = (2;\,3).

Phương trình đường thẳng DCDC:

2(x−0)+3(y−250)=0  ⟺  2x+3y−750=0.2(x - 0) + 3(y - 250) = 0 \iff 2x + 3y - 750 = 0.

Từ đó, tung độ của điểm trên mái cầu thang ứng với hoành độ xx là:

y=750−2x3=250−23x.y = \frac{750 - 2x}{3} = 250 - \frac{2}{3}x.

Kiểm tra tủ lạnh có kê vừa không

Tủ lạnh có bề ngang 9090 cm và chiều cao 183183 cm, được kê sát tường trái và sát sàn. Khi đó mặt cắt của tủ lạnh là hình chữ nhật có bốn đỉnh:

P1(0; 0),P2(90; 0),P3(90; 183),P4(0; 183).P_1(0;\,0),\quad P_2(90;\,0),\quad P_3(90;\,183),\quad P_4(0;\,183).

Vì mái cầu thang thấp dần từ trái sang phải nên điểm dễ vướng mái nhất là đỉnh trên bên phải P3(90; 183)P_3(90;\,183).

Tung độ của điểm trên mái cầu thang tại x=90x = 90 là:

ymái=250−23⋅90=250−60=190 (cm).y_{\text{mái}} = 250 - \frac{2}{3} \cdot 90 = 250 - 60 = 190 \text{ (cm)}.

Vì 183<190183 < 190 nên đỉnh P3P_3 nằm phía dưới mái cầu thang, tức là toàn bộ tủ lạnh nằm gọn trong không gian dưới cầu thang.

Ngoài ra, bề ngang tủ lạnh là 9090 cm <150< 150 cm (độ dài đáy nhỏ của mặt sàn) nên tủ lạnh cũng vừa theo chiều ngang.

Kết luận: Bố mẹ bạn Nam có thể kê vừa chiếc tủ lạnh vào vị trí dưới cầu thang; góc trên bên phải của tủ còn cách mái cầu thang 190−183=7190 - 183 = 7 cm.

Đáp số

Phương trình mái cầu thang: 2x+3y=7502x + 3y = 750; tại x=90x = 90 cm, chiều cao mái là 190190 cm >183> 183 cm (chiều cao tủ) — bố mẹ bạn Nam kê vừa tủ lạnh, còn dư 77 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.