Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 8.15 trang 57 SBT Toán 10

Bài 25. Nhị thức newton

Đề bài

Hãy sử dụng ba số hạng đầu tiên trong khai triển của (1+0,03)4(1+0,03)^4 để tính giá trị gần đúng của 1,0341,03^4. Xác định sai số tuyệt đối.

Lời giải

Áp dụng công thức nhị thức Newton cho (1+0,03)4(1+0{,}03)^4:

(1+0,03)4=(40)+(41)(0,03)+(42)(0,03)2+(43)(0,03)3+(44)(0,03)4.(1+0{,}03)^4=\binom{4}{0}+\binom{4}{1}(0{,}03)+\binom{4}{2}(0{,}03)^2+\binom{4}{3}(0{,}03)^3+\binom{4}{4}(0{,}03)^4.

Tính giá trị gần đúng bằng ba số hạng đầu tiên

Lấy ba số hạng đầu trong khai triển:

1,034≈(40)+(41)(0,03)+(42)(0,03)2.1{,}03^4\approx\binom{4}{0}+\binom{4}{1}(0{,}03)+\binom{4}{2}(0{,}03)^2.

Ta có (40)=1\binom{4}{0}=1, (41)=4\binom{4}{1}=4, (42)=6\binom{4}{2}=6, nên:

1,034≈1+4⋅0,03+6⋅(0,03)2=1+0,12+6⋅0,0009=1+0,12+0,0054=1,1254.1{,}03^4\approx 1+4\cdot 0{,}03+6\cdot(0{,}03)^2=1+0{,}12+6\cdot 0{,}0009=1+0{,}12+0{,}0054=1{,}1254.

Vậy giá trị gần đúng là 1,034≈1,12541{,}03^4\approx 1{,}1254.

Xác định sai số tuyệt đối

Giá trị gần đúng bị thiếu hai số hạng cuối của khai triển, đó chính là phần sai số:

(43)(0,03)3+(44)(0,03)4=4⋅(0,03)3+(0,03)4.\binom{4}{3}(0{,}03)^3+\binom{4}{4}(0{,}03)^4=4\cdot(0{,}03)^3+(0{,}03)^4.

Ta có (0,03)3=0,000027(0{,}03)^3=0{,}000027 và (0,03)4=0,00000081(0{,}03)^4=0{,}00000081, nên:

4⋅0,000027+0,00000081=0,000108+0,00000081=0,00010881.4\cdot 0{,}000027+0{,}00000081=0{,}000108+0{,}00000081=0{,}00010881.

Giá trị đúng của 1,0341{,}03^4 là 1,1254+0,00010881=1,125508811{,}1254+0{,}00010881=1{,}12550881, nên sai số tuyệt đối là:

Δ=∣1,12550881−1,1254∣=0,00010881.\Delta=\left|1{,}12550881-1{,}1254\right|=0{,}00010881.

Kiểm tra lại: 1,032=1,06091{,}03^2=1{,}0609, suy ra 1,034=(1,0609)2=1,125508811{,}03^4=(1{,}0609)^2=1{,}12550881, khớp với kết quả trên.

Kết luận: Giá trị gần đúng 1,034≈1,12541{,}03^4\approx 1{,}1254 với sai số tuyệt đối 0,000108810{,}00010881.

Đáp số

1,034≈1,12541,03^4 \approx 1,1254; sai số tuyệt đối 0,000108810,00010881

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.