Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 8.17 trang 57 SBT Toán 10

Bài 25. Nhị thức newton

Đề bài

Khai triển (z2+1+1z)4\left(z^2+1+\dfrac{1}{z}\right)^4.

Lời giải

Phân tích. Công thức nhị thức Newton chỉ áp dụng cho tổng của *hai* số hạng, nên ta nhóm biểu thức ba số hạng thành hai nhóm:
(z2+1+1z)4=[(z2+1)+1z]4.\left(z^2+1+\dfrac{1}{z}\right)^4=\left[(z^2+1)+\dfrac{1}{z}\right]^4.

Bước 1. Áp dụng nhị thức Newton với số hạng thứ nhất là a=z2+1a=z^2+1, số hạng thứ hai là b=1zb=\dfrac{1}{z}:
[(z2+1)+1z]4=∑k=04(4k)(z2+1)4−k(1z)k.\left[(z^2+1)+\dfrac{1}{z}\right]^4=\sum_{k=0}^{4}\binom{4}{k}(z^2+1)^{4-k}\left(\dfrac{1}{z}\right)^{k}.
Viết đầy đủ năm số hạng:
=(z2+1)4+4(z2+1)3⋅1z+6(z2+1)2⋅1z2+4(z2+1)⋅1z3+1z4.=(z^2+1)^4+4(z^2+1)^3\cdot\dfrac{1}{z}+6(z^2+1)^2\cdot\dfrac{1}{z^2}+4(z^2+1)\cdot\dfrac{1}{z^3}+\dfrac{1}{z^4}.

Bước 2. Khai triển các luỹ thừa của z2+1z^2+1 (dùng nhị thức Newton):
(z2+1)4=z8+4z6+6z4+4z2+1,(z^2+1)^4=z^8+4z^6+6z^4+4z^2+1,
(z2+1)3=z6+3z4+3z2+1,(z^2+1)^3=z^6+3z^4+3z^2+1,
(z2+1)2=z4+2z2+1,(z2+1)1=z2+1.(z^2+1)^2=z^4+2z^2+1,\qquad (z^2+1)^1=z^2+1.

Bước 3. Thay vào và thu gọn từng số hạng:
- Số hạng k=0k=0:   z8+4z6+6z4+4z2+1.\;z^8+4z^6+6z^4+4z^2+1.
- Số hạng k=1k=1:   4z(z6+3z4+3z2+1)=4z5+12z3+12z+4z.\;\dfrac{4}{z}(z^6+3z^4+3z^2+1)=4z^5+12z^3+12z+\dfrac{4}{z}.
- Số hạng k=2k=2:   6z2(z4+2z2+1)=6z2+12+6z2.\;\dfrac{6}{z^2}(z^4+2z^2+1)=6z^2+12+\dfrac{6}{z^2}.
- Số hạng k=3k=3:   4z3(z2+1)=4z+4z3.\;\dfrac{4}{z^3}(z^2+1)=\dfrac{4}{z}+\dfrac{4}{z^3}.
- Số hạng k=4k=4:   1z4.\;\dfrac{1}{z^4}.

Bước 4. Cộng tất cả, gom theo luỹ thừa của zz:
z8+4z6+4z5+6z4+12z3+(4+6)z2+12z+(1+12)+(4+4)1z+6z2+4z3+1z4.z^8+4z^6+4z^5+6z^4+12z^3+(4+6)z^2+12z+(1+12)+(4+4)\dfrac{1}{z}+\dfrac{6}{z^2}+\dfrac{4}{z^3}+\dfrac{1}{z^4}.
Vậy
(z2+1+1z)4=z8+4z6+4z5+6z4+12z3+10z2+12z+13+8z+6z2+4z3+1z4.\left(z^2+1+\dfrac{1}{z}\right)^4=z^8+4z^6+4z^5+6z^4+12z^3+10z^2+12z+13+\dfrac{8}{z}+\dfrac{6}{z^2}+\dfrac{4}{z^3}+\dfrac{1}{z^4}.

Kiểm tra lại đáp số. Cho z=1z=1: vế trái =(1+1+1)4=81=(1+1+1)^4=81; tổng các hệ số ở vế phải =1+4+4+6+12+10+12+13+8+6+4+1=81=1+4+4+6+12+10+12+13+8+6+4+1=81. Hai vế bằng nhau nên kết quả đúng.

Đáp số

z8+4z6+4z5+6z4+12z3+10z2+12z+13+8z+6z2+4z3+1z4z^8+4z^6+4z^5+6z^4+12z^3+10z^2+12z+13+\dfrac{8}{z}+\dfrac{6}{z^2}+\dfrac{4}{z^3}+\dfrac{1}{z^4}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.