Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.57 trang 69 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương IV

Đề bài

Cho tam giác ABCABC đều có độ dài các cạnh bằng 3a3a. Lấy điểm MM thuộc cạnh BCBC sao cho MB=2MCMB = 2MC. Tích vô hướng của hai vectơ MA→\overrightarrow{MA} và MC→\overrightarrow{MC} bằng
A. a22\dfrac{a^2}{2}.
B. −a22-\dfrac{a^2}{2}.
C. a2a^2.
D. −a2-a^2.

Lời giải

Phân tích đề. Tam giác ABCABC đều cạnh 3a3a, điểm MM thuộc cạnh BCBC với MB=2MCMB = 2MC. Vì MB+MC=BC=3aMB + MC = BC = 3a và MB=2MCMB = 2MC nên 3MC=3a3MC = 3a, suy ra MC=aMC = a và MB=2aMB = 2a.

Tính MA→⋅MC→\overrightarrow{MA}\cdot\overrightarrow{MC} bằng cách phân tích vectơ.

Ta phân tích MA→\overrightarrow{MA} qua điểm CC:
MA→=MC→+CA→.\overrightarrow{MA} = \overrightarrow{MC} + \overrightarrow{CA}.

Do đó:
MA→⋅MC→=(MC→+CA→)⋅MC→=MC→⋅MC→+CA→⋅MC→.\overrightarrow{MA}\cdot\overrightarrow{MC} = \left(\overrightarrow{MC} + \overrightarrow{CA}\right)\cdot\overrightarrow{MC} = \overrightarrow{MC}\cdot\overrightarrow{MC} + \overrightarrow{CA}\cdot\overrightarrow{MC}.

*Số hạng thứ nhất:*
MC→⋅MC→=MC2=a2.\overrightarrow{MC}\cdot\overrightarrow{MC} = MC^2 = a^2.

*Số hạng thứ hai:* MC→\overrightarrow{MC} cùng hướng với BC→\overrightarrow{BC}, nên góc giữa CA→\overrightarrow{CA} và MC→\overrightarrow{MC} bằng góc giữa CA→\overrightarrow{CA} và CB→\overrightarrow{CB}... ta tính trực tiếp theo góc tại CC. Góc giữa hai vectơ CA→\overrightarrow{CA} và MC→\overrightarrow{MC}: vectơ MC→\overrightarrow{MC} hướng từ MM đến CC (theo chiều B→CB\to C), còn CA→\overrightarrow{CA} xuất phát từ CC. Góc trong tam giác tại đỉnh CC (giữa CA→\overrightarrow{CA} và CB→\overrightarrow{CB}) bằng 60∘60^\circ; vì MC→\overrightarrow{MC} ngược hướng CB→\overrightarrow{CB} nên góc giữa CA→\overrightarrow{CA} và MC→\overrightarrow{MC} bằng 180∘−60∘=120∘180^\circ - 60^\circ = 120^\circ.
CA→⋅MC→=∣CA∣⋅∣MC∣cos⁡120∘=3a⋅a⋅(−12)=−3a22.\overrightarrow{CA}\cdot\overrightarrow{MC} = |CA|\cdot|MC|\cos 120^\circ = 3a\cdot a\cdot\left(-\tfrac{1}{2}\right) = -\tfrac{3a^2}{2}.

Cộng lại:
MA→⋅MC→=a2−3a22=−a22.\overrightarrow{MA}\cdot\overrightarrow{MC} = a^2 - \tfrac{3a^2}{2} = -\tfrac{a^2}{2}.

Kiểm tra bằng tọa độ. Chọn B(0;0)B(0;0), C(3a;0)C(3a;0), A(3a2;332a)A\left(\tfrac{3a}{2};\tfrac{3\sqrt{3}}{2}a\right). Khi đó M(2a;0)M(2a;0) (vì MB=2aMB=2a). Ta có MA→=(−a2;332a)\overrightarrow{MA}=\left(-\tfrac{a}{2};\tfrac{3\sqrt{3}}{2}a\right), MC→=(a;0)\overrightarrow{MC}=(a;0). Suy ra MA→⋅MC→=−a2⋅a+0=−a22\overrightarrow{MA}\cdot\overrightarrow{MC}=-\tfrac{a}{2}\cdot a + 0 = -\tfrac{a^2}{2}. Kết quả trùng khớp.

Vậy chọn đáp án B.

Đáp số

B. −a22-\dfrac{a^2}{2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.