Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.59 trang 69 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương IV   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình bình hành ABCDABCD tâm OO. Gọi M,NM, N theo thứ tự là trung điểm của BC,ADBC, AD. Gọi I,JI, J lần lượt là giao điểm của BDBD với AM,CNAM, CN. Xét các vectơ khác 0→\overrightarrow{0}, có đầu mút lấy từ các điểm A,B,C,D,M,N,I,J,OA, B, C, D, M, N, I, J, O.

a) Hãy chỉ ra những vectơ bằng vectơ AB→\overrightarrow{AB}; những vectơ cùng hướng với AB→\overrightarrow{AB}.

b) Chứng minh rằng BI=IJ=JDBI = IJ = JD.

Lời giải

## Hình vẽ và nhận xét ban đầu

Vì ABCDABCD là hình bình hành nên AB∥DCAB \parallel DC, AD∥BCAD \parallel BC và AB=DCAB = DC, AD=BCAD = BC. Tâm OO là trung điểm của cả hai đường chéo ACAC và BDBD.

Vì NN là trung điểm ADAD, MM là trung điểm BCBC nên:
NM→=AM→−AN→=AB→+AC→2−AD→2.\overrightarrow{NM} = \overrightarrow{AM} - \overrightarrow{AN} = \frac{\overrightarrow{AB}+\overrightarrow{AC}}{2} - \frac{\overrightarrow{AD}}{2}.
Mặt khác trong hình bình hành AC→=AB→+AD→\overrightarrow{AC} = \overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AD}, nên
NM→=AB→+(AB→+AD→)−AD→2=2AB→2=AB→.\overrightarrow{NM} = \frac{\overrightarrow{AB} + (\overrightarrow{AB}+\overrightarrow{AD}) - \overrightarrow{AD}}{2} = \frac{2\overrightarrow{AB}}{2} = \overrightarrow{AB}.
Vậy NM→=AB→\overrightarrow{NM} = \overrightarrow{AB}, tức ba điểm N,O,MN, O, M nằm trên một đường thẳng song song với ABAB (đường trung bình), với OO là trung điểm của NMNM nên NO→=OM→=12AB→\overrightarrow{NO} = \overrightarrow{OM} = \tfrac12\overrightarrow{AB}.

## a) Các vectơ bằng và cùng hướng với AB→\overrightarrow{AB}

Vectơ bằng AB→\overrightarrow{AB} (cùng hướng và cùng độ dài):
DC→vàNM→.\overrightarrow{DC} \quad\text{và}\quad \overrightarrow{NM}.
- DC→=AB→\overrightarrow{DC} = \overrightarrow{AB} vì ABCDABCD là hình bình hành.
- NM→=AB→\overrightarrow{NM} = \overrightarrow{AB} đã chứng minh ở trên.

Vectơ cùng hướng với AB→\overrightarrow{AB} (cùng phương, cùng chiều — ngoài AB→\overrightarrow{AB} ): ngoài hai vectơ bằng ở trên là DC→\overrightarrow{DC}, NM→\overrightarrow{NM}, còn có thêm
NO→vàOM→,\overrightarrow{NO} \quad\text{và}\quad \overrightarrow{OM},
vì NO→=OM→=12AB→\overrightarrow{NO} = \overrightarrow{OM} = \tfrac12\overrightarrow{AB} (cùng chiều với AB→\overrightarrow{AB} nhưng độ dài bằng nửa).

Tóm lại các vectơ cùng hướng với AB→\overrightarrow{AB} là: DC→, NM→, NO→, OM→\overrightarrow{DC},\ \overrightarrow{NM},\ \overrightarrow{NO},\ \overrightarrow{OM}.

##

b) Chứng minh BI=IJ=JDBI = IJ = JD

Xét điểm II. II là giao của AMAM với BDBD.

Trong tam giác ABCABC: MM là trung điểm BCBC nên AMAM là một đường trung tuyến; OO là trung điểm ACAC (tâm hình bình hành) nên BOBO cũng là đường trung tuyến. Vì OO nằm trên BDBD nên tia BOBO chính là một phần của BDBD. Do đó I=AM∩BOI = AM \cap BO là trọng tâm của tam giác ABCABC.

Theo tính chất trọng tâm:
BI=23BO=23⋅12BD=13BD.BI = \frac{2}{3}BO = \frac{2}{3}\cdot\frac{1}{2}BD = \frac{1}{3}BD.

Xét điểm JJ. JJ là giao của CNCN với BDBD.

Trong tam giác ACDACD: NN là trung điểm ADAD nên CNCN là đường trung tuyến; OO là trung điểm ACAC nên DODO cũng là đường trung tuyến, và tia DODO là một phần của DBDB. Do đó J=CN∩DOJ = CN \cap DO là trọng tâm của tam giác ACDACD.

Theo tính chất trọng tâm:
DJ=23DO=23⋅12DB=13BD.DJ = \frac{2}{3}DO = \frac{2}{3}\cdot\frac{1}{2}DB = \frac{1}{3}BD.

Kết luận. Hai điểm I,JI, J cùng nằm trên đoạn BDBD với
BI=13BD,JD=13BD,BI = \frac{1}{3}BD, \qquad JD = \frac{1}{3}BD,
nên phần còn lại
IJ=BD−BI−JD=BD−13BD−13BD=13BD.IJ = BD - BI - JD = BD - \frac{1}{3}BD - \frac{1}{3}BD = \frac{1}{3}BD.

Vậy BI=IJ=JD=13BDBI = IJ = JD = \dfrac{1}{3}BD (đpcm).

Đáp số

Bằng AB→\overrightarrow{AB}: DC→, NM→\overrightarrow{DC},\ \overrightarrow{NM}. Cùng hướng với AB→\overrightarrow{AB}: DC→, NM→, NO→, OM→\overrightarrow{DC},\ \overrightarrow{NM},\ \overrightarrow{NO},\ \overrightarrow{OM}.đpcm (BI = IJ = JD = \tfrac{1}{3}BD)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.