Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.13 trang 80 SBT Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hai biểu đồ chấm điểm biểu diễn hai mẫu số liệu A, B như sau:

trong đó, mỗi chấm biểu diễn một giá trị trong mẫu số liệu.
Không tính, hãy cho biết:

a) Độ lệch chuẩn của mẫu số liệu nào lớn hơn.

b) Khoảng biến thiên của hai mẫu số liệu có như nhau không.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 80 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hai biểu đồ chấm điểm trên trục số từ 1 đến 5, mỗi chấm là một giá trị.

Mẫu A (phân bố đối xứng, trải đều): giá trị 1 có 2 chấm; giá trị 2 có 3 chấm; giá trị 3 có 4 chấm; giá trị 4 có 3 chấm; giá trị 5 có 2 chấm.

Mẫu B (tập trung quanh giá trị 3): giá trị 2 có 2 chấm; giá trị 3 có 6 chấm; giá trị 4 có 4 chấm; giá trị 5 có 1 chấm (giá trị 1 không có chấm).

Hai mẫu có cùng khoảng giá trị nhỏ nhất và lớn nhất (từ 1 đến 5), nhưng A phân tán rộng hơn còn B tập trung hơn quanh giá trị giữa.

Lời giải

a) So sánh độ lệch chuẩn của hai mẫu số liệu

Độ lệch chuẩn đo mức độ phân tán của các giá trị trong mẫu số liệu quanh số trung bình: các giá trị càng trải rộng, càng xa số trung bình thì độ lệch chuẩn càng lớn; các giá trị càng tập trung quanh số trung bình thì độ lệch chuẩn càng nhỏ.

Quan sát hai biểu đồ chấm điểm:

- Mẫu AA: các chấm trải đều từ 11 đến 55, có nhiều giá trị nằm xa giá trị trung tâm (các chấm ở 11 và 55).
- Mẫu BB: các chấm tập trung chủ yếu quanh giá trị 33, rất ít giá trị nằm xa giá trị trung tâm.

Vì các giá trị của mẫu AA phân tán rộng hơn so với mẫu BB nên độ lệch chuẩn của mẫu số liệu AA lớn hơn độ lệch chuẩn của mẫu số liệu BB.

b) So sánh khoảng biến thiên của hai mẫu số liệu

Khoảng biến thiên của mẫu số liệu là hiệu giữa giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của mẫu:
R=xmax⁡−xmin⁡.R = x_{\max} - x_{\min}.

- Mẫu AA có giá trị nhỏ nhất là 11, giá trị lớn nhất là 55 nên RA=5−1=4R_A = 5 - 1 = 4.
- Mẫu BB không có chấm nào tại giá trị 11 nên giá trị nhỏ nhất là 22, giá trị lớn nhất là 55, do đó RB=5−2=3R_B = 5 - 2 = 3.

Vì RA=4≠3=RBR_A = 4 \ne 3 = R_B nên khoảng biến thiên của hai mẫu số liệu không như nhau.

Đáp số

Độ lệch chuẩn của mẫu A lớn hơnKhoảng biến thiên không như nhau: RA=4R_A = 4, RB=3R_B = 3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.