Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.15 trang 80 SBT Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán

Đề bài

Điểm số của hai vận động viên bắn cung trong 10 lần bắn thử để chuẩn bị cho Olympic Tokyo 2020 được ghi lại như sau:
Vận động viên A: 10 9 8 10 9 9 9 10 9 8;
Vận động viên B: 5 10 10 10 10 7 9 10 10 10.

a) Tìm khoảng biến thiên và độ lệch chuẩn của mỗi dãy số liệu trên.

b) Vận động viên nào có thành tích bắn thử ổn định hơn?

Lời giải

a) Tìm khoảng biến thiên và độ lệch chuẩn của mỗi dãy

Hai dãy đều có n=10n = 10 số liệu.

Vận động viên A: 10; 9; 8; 10; 9; 9; 9; 10; 9; 810;\,9;\,8;\,10;\,9;\,9;\,9;\,10;\,9;\,8

*Khoảng biến thiên:* giá trị lớn nhất là 1010, nhỏ nhất là 88 nên
RA=10−8=2.R_A = 10 - 8 = 2.

*Số trung bình:*
xˉA=10+9+8+10+9+9+9+10+9+810=9110=9,1.\bar{x}_A = \frac{10+9+8+10+9+9+9+10+9+8}{10} = \frac{91}{10} = 9{,}1.

*Phương sai:* (giá trị 1010 xuất hiện 33 lần, 99 xuất hiện 55 lần, 88 xuất hiện 22 lần)
sA2=3⋅(10−9,1)2+5⋅(9−9,1)2+2⋅(8−9,1)210=3⋅0,81+5⋅0,01+2⋅1,2110=4,910=0,49.s_A^2 = \frac{3\cdot(10-9{,}1)^2 + 5\cdot(9-9{,}1)^2 + 2\cdot(8-9{,}1)^2}{10} = \frac{3\cdot0{,}81 + 5\cdot0{,}01 + 2\cdot1{,}21}{10} = \frac{4{,}9}{10} = 0{,}49.

*Độ lệch chuẩn:*
sA=0,49=0,7.s_A = \sqrt{0{,}49} = 0{,}7.

Vận động viên B: 5; 10; 10; 10; 10; 7; 9; 10; 10; 105;\,10;\,10;\,10;\,10;\,7;\,9;\,10;\,10;\,10

*Khoảng biến thiên:* giá trị lớn nhất là 1010, nhỏ nhất là 55 nên
RB=10−5=5.R_B = 10 - 5 = 5.

*Số trung bình:*
xˉB=5+10+10+10+10+7+9+10+10+1010=9110=9,1.\bar{x}_B = \frac{5+10+10+10+10+7+9+10+10+10}{10} = \frac{91}{10} = 9{,}1.

*Phương sai:* (giá trị 1010 xuất hiện 77 lần, còn lại 5; 7; 95;\,7;\,9 mỗi giá trị một lần)
sB2=7⋅(10−9,1)2+(5−9,1)2+(7−9,1)2+(9−9,1)210=7⋅0,81+16,81+4,41+0,0110=26,910=2,69.s_B^2 = \frac{7\cdot(10-9{,}1)^2 + (5-9{,}1)^2 + (7-9{,}1)^2 + (9-9{,}1)^2}{10} = \frac{7\cdot0{,}81 + 16{,}81 + 4{,}41 + 0{,}01}{10} = \frac{26{,}9}{10} = 2{,}69.

*Độ lệch chuẩn:*
sB=2,69≈1,64.s_B = \sqrt{2{,}69} \approx 1{,}64.

b) Vận động viên nào ổn định hơn?

Hai vận động viên có cùng điểm trung bình xˉA=xˉB=9,1\bar{x}_A = \bar{x}_B = 9{,}1. Ta so sánh độ phân tán qua độ lệch chuẩn:
sA=0,7<sB≈1,64.s_A = 0{,}7 < s_B \approx 1{,}64.

Vì độ lệch chuẩn của vận động viên A nhỏ hơn nên số liệu của A ít phân tán hơn. Vậy vận động viên A có thành tích bắn thử ổn định hơn.

Đáp số

RA=2; sA=0,7R_A = 2;\ s_A = 0{,}7 và RB=5; sB≈1,64R_B = 5;\ s_B \approx 1{,}64Vận động viên A ổn định hơn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.