Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 6.6 trang 7 SBT Toán 11

Bài 18. Lũy thừa với số mũ thực

Đề bài

Cho aa và bb là hai số dương, a≠ba \neq b. Rút gọn biểu thức sau:
A=[a−ba34+a12b14−a12−b12a14+b14]:(a14−b14).A = \left[ \dfrac{a-b}{a^{\frac{3}{4}} + a^{\frac{1}{2}} b^{\frac{1}{4}}} - \dfrac{a^{\frac{1}{2}} - b^{\frac{1}{2}}}{a^{\frac{1}{4}} + b^{\frac{1}{4}}} \right] : \left( a^{\frac{1}{4}} - b^{\frac{1}{4}} \right).

Lời giải

Đặt ẩn phụ để đưa về lũy thừa số mũ hữu tỉ. Vì a,b>0a,b>0, đặt x=a14>0x=a^{\frac14}>0 và y=b14>0y=b^{\frac14}>0 (do a≠ba\neq b nên x≠yx\neq y). Khi đó:

a=x4,b=y4,a12=x2,b12=y2,a34=x3,b14=y.a=x^4,\quad b=y^4,\quad a^{\frac12}=x^2,\quad b^{\frac12}=y^2,\quad a^{\frac34}=x^3,\quad b^{\frac14}=y.

Bước 1. Rút gọn phân thức thứ nhất.

Tử: a−b=x4−y4=(x−y)(x+y)(x2+y2)a-b=x^4-y^4=(x-y)(x+y)(x^2+y^2).

Mẫu: a34+a12b14=x3+x2y=x2(x+y)a^{\frac34}+a^{\frac12}b^{\frac14}=x^3+x^2y=x^2(x+y).

a−ba34+a12b14=(x−y)(x+y)(x2+y2)x2(x+y)=(x−y)(x2+y2)x2.\frac{a-b}{a^{\frac34}+a^{\frac12}b^{\frac14}}=\frac{(x-y)(x+y)(x^2+y^2)}{x^2(x+y)}=\frac{(x-y)(x^2+y^2)}{x^2}.

Bước 2. Rút gọn phân thức thứ hai.

a12−b12a14+b14=x2−y2x+y=(x−y)(x+y)x+y=x−y.\frac{a^{\frac12}-b^{\frac12}}{a^{\frac14}+b^{\frac14}}=\frac{x^2-y^2}{x+y}=\frac{(x-y)(x+y)}{x+y}=x-y.

Bước 3. Trừ hai phân thức trong ngoặc vuông.

(x−y)(x2+y2)x2−(x−y)=(x−y)(x2+y2x2−1)=(x−y)⋅y2x2.\frac{(x-y)(x^2+y^2)}{x^2}-(x-y)=(x-y)\left(\frac{x^2+y^2}{x^2}-1\right)=(x-y)\cdot\frac{y^2}{x^2}.

Bước 4. Chia cho (a14−b14)=x−y\left(a^{\frac14}-b^{\frac14}\right)=x-y.

A=(x−y)y2x2x−y=y2x2.A=\frac{(x-y)\dfrac{y^2}{x^2}}{x-y}=\frac{y^2}{x^2}.

Bước 5. Trở lại biến a,ba,b. Vì y2=b12y^2=b^{\frac12} và x2=a12x^2=a^{\frac12} nên

A=b12a12=(ba)12=ba.A=\frac{b^{\frac12}}{a^{\frac12}}=\left(\frac{b}{a}\right)^{\frac12}=\sqrt{\frac{b}{a}}.

Kiểm tra lại (thử số). Lấy a=16, b=1a=16,\ b=1 (tức x=2, y=1x=2,\ y=1): phân thức thứ nhất =158+4=1,25=\dfrac{15}{8+4}=1{,}25; phân thức thứ hai =33=1=\dfrac{3}{3}=1; trong ngoặc =0,25=0{,}25; chia cho x−y=1x-y=1 được 0,250{,}25. Trong khi b/a=1/16=0,25\sqrt{b/a}=\sqrt{1/16}=0{,}25. Khớp đáp số.

Vậy A=ba=b12a12A=\sqrt{\dfrac{b}{a}}=\dfrac{b^{\frac12}}{a^{\frac12}}.

Đáp số

A=ba=(ba)12A=\sqrt{\dfrac{b}{a}}=\left(\dfrac{b}{a}\right)^{\frac12}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.