Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 6.14 trang 10 SBT Toán 11

Bài 18. Lũy thừa với số mũ thực

Đề bài

Đặt a=log⁡35,b=log⁡45a = \log_3 5, b = \log_4 5. Hãy biểu diễn log⁡1510\log_{15} 10 theo aa và bb.

Lời giải

Bước 1. Đổi các giả thiết về lôgarit cơ số thuận tiện.

Ta đưa mọi lôgarit về cùng một cơ số (chẳng hạn cơ số 1010) và biểu diễn qua log⁡2, log⁡3, log⁡5\log 2,\ \log 3,\ \log 5.

Từ a=log⁡35=log⁡5log⁡3a=\log_3 5=\dfrac{\log 5}{\log 3} suy ra log⁡3=log⁡5a\log 3=\dfrac{\log 5}{a}.

Từ b=log⁡45=log⁡5log⁡4=log⁡52log⁡2b=\log_4 5=\dfrac{\log 5}{\log 4}=\dfrac{\log 5}{2\log 2} suy ra log⁡2=log⁡52b\log 2=\dfrac{\log 5}{2b}.

Bước 2. Viết log⁡1510\log_{15}10 theo log⁡2, log⁡3, log⁡5\log 2,\ \log 3,\ \log 5.

log⁡1510=log⁡10log⁡15=log⁡(2⋅5)log⁡(3⋅5)=log⁡2+log⁡5log⁡3+log⁡5.\log_{15}10=\frac{\log 10}{\log 15}=\frac{\log(2\cdot 5)}{\log(3\cdot 5)}=\frac{\log 2+\log 5}{\log 3+\log 5}.

Bước 3. Thay các biểu thức ở Bước 1 (đặt log⁡5=s>0\log 5=s>0).

- Tử số: log⁡2+log⁡5=s2b+s=s⋅1+2b2b.\log 2+\log 5=\dfrac{s}{2b}+s=s\cdot\dfrac{1+2b}{2b}.
- Mẫu số: log⁡3+log⁡5=sa+s=s⋅1+aa.\log 3+\log 5=\dfrac{s}{a}+s=s\cdot\dfrac{1+a}{a}.

Do đó

log⁡1510= s⋅1+2b2b  s⋅1+aa =a(1+2b)2b(1+a).\log_{15}10=\frac{\,s\cdot\dfrac{1+2b}{2b}\,}{\,s\cdot\dfrac{1+a}{a}\,}=\frac{a(1+2b)}{2b(1+a)}.

Bước 4. Kiểm tra lại bằng số.

Với a=log⁡35≈1,465a=\log_3 5\approx 1{,}465, b=log⁡45≈1,161b=\log_4 5\approx 1{,}161 thì
a(1+2b)2b(1+a)≈1,465⋅3,3222,322⋅2,465≈0,850,\frac{a(1+2b)}{2b(1+a)}\approx\frac{1{,}465\cdot 3{,}322}{2{,}322\cdot 2{,}465}\approx 0{,}850,
trùng với log⁡1510≈0,850\log_{15}10\approx 0{,}850. Vậy kết quả đúng.

Kết luận: log⁡1510=a(2b+1)2b(a+1).\log_{15}10=\dfrac{a(2b+1)}{2b(a+1)}.

Đáp số

log⁡1510=a(2b+1)2b(a+1)\log_{15}10=\dfrac{a(2b+1)}{2b(a+1)}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.