Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.38 trang 41 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương VII

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCS.ABC có SA⊥(ABC)SA \perp (ABC), SA=aSA = a và đáy ABCABC là tam giác vuông tại AA, AB=aAB = a, AC=a3AC = a\sqrt{3}. Kẻ AMAM vuông góc với SBSB tại MM, ANAN vuông góc với SCSC tại NN. Tính theo aa thể tích khối chóp S.AMNS.AMN.

Lời giải

Thiết lập. Vì SA⊥(ABC)SA \perp (ABC) nên SA⊥ABSA \perp AB và SA⊥ACSA \perp AC. Do đó:

- Tam giác SABSAB vuông tại AA, có SA=aSA = a, AB=aAB = a, nên SB=SA2+AB2=a2+a2=a2SB = \sqrt{SA^2 + AB^2} = \sqrt{a^2 + a^2} = a\sqrt{2}.
- Tam giác SACSAC vuông tại AA, có SA=aSA = a, AC=a3AC = a\sqrt{3}, nên SC=SA2+AC2=a2+3a2=2aSC = \sqrt{SA^2 + AC^2} = \sqrt{a^2 + 3a^2} = 2a.

Tìm tỉ số SMSB\dfrac{SM}{SB}. Trong tam giác vuông SABSAB, AMAM là đường cao hạ từ đỉnh góc vuông AA xuống cạnh huyền SBSB. Theo hệ thức lượng trong tam giác vuông:
SA2=SM⋅SB  ⇒  SMSB=SA2SB2=a22a2=12.SA^2 = SM \cdot SB \;\Rightarrow\; \frac{SM}{SB} = \frac{SA^2}{SB^2} = \frac{a^2}{2a^2} = \frac{1}{2}.

Tìm tỉ số SNSC\dfrac{SN}{SC}. Tương tự, trong tam giác vuông SACSAC, ANAN là đường cao hạ từ AA xuống cạnh huyền SCSC:
SA2=SN⋅SC  ⇒  SNSC=SA2SC2=a24a2=14.SA^2 = SN \cdot SC \;\Rightarrow\; \frac{SN}{SC} = \frac{SA^2}{SC^2} = \frac{a^2}{4a^2} = \frac{1}{4}.

Thể tích khối chóp S.ABCS.ABC. Đáy ABCABC vuông tại AA có diện tích SABC=12AB⋅AC=12⋅a⋅a3=a232S_{ABC} = \dfrac{1}{2} AB \cdot AC = \dfrac{1}{2} \cdot a \cdot a\sqrt{3} = \dfrac{a^2\sqrt{3}}{2}. Đường cao của khối chóp là SA=aSA = a, nên:
VS.ABC=13SABC⋅SA=13⋅a232⋅a=a336.V_{S.ABC} = \frac{1}{3} S_{ABC} \cdot SA = \frac{1}{3} \cdot \frac{a^2\sqrt{3}}{2} \cdot a = \frac{a^3\sqrt{3}}{6}.

Dùng công thức tỉ số thể tích. Hai khối chóp S.AMNS.AMN và S.ABCS.ABC chung đỉnh SS, trong đó M∈SBM \in SB, N∈SCN \in SC (còn AA chung). Áp dụng công thức tỉ số thể tích:
VS.AMNVS.ABC=SASA⋅SMSB⋅SNSC=1⋅12⋅14=18.\frac{V_{S.AMN}}{V_{S.ABC}} = \frac{SA}{SA} \cdot \frac{SM}{SB} \cdot \frac{SN}{SC} = 1 \cdot \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{4} = \frac{1}{8}.

Kết luận.
VS.AMN=18VS.ABC=18⋅a336=a3348.V_{S.AMN} = \frac{1}{8} V_{S.ABC} = \frac{1}{8} \cdot \frac{a^3\sqrt{3}}{6} = \frac{a^3\sqrt{3}}{48}.

Kiểm tra lại: SMSB=12\dfrac{SM}{SB} = \dfrac12, SNSC=14\dfrac{SN}{SC} = \dfrac14 đều nhỏ hơn 11 (hợp lí vì MM, NN nằm trong đoạn); VS.AMN=a3348≈0,036 a3V_{S.AMN} = \dfrac{a^3\sqrt{3}}{48} \approx 0{,}036\,a^3, nhỏ hơn VS.ABC≈0,289 a3V_{S.ABC} \approx 0{,}289\,a^3. Đáp số phù hợp.

Đáp số

VS.AMN=a3348V_{S.AMN} = \dfrac{a^3\sqrt{3}}{48}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.