Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.40 trang 41 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương VII

Đề bài

Người ta cắt bỏ bốn hình vuông cùng kích thước ở bốn góc của một tấm tôn hình vuông có cạnh 1 m để gò lại thành một chiếc thùng có dạng hình hộp chữ nhật không nắp. Hỏi cạnh của các hình vuông cần bỏ đi có độ dài bằng bao nhiêu để thùng hình hộp nhận được có thể tích lớn nhất?

Lời giải

Thiết lập bài toán.

Gọi xx (m) là độ dài cạnh của mỗi hình vuông cắt bỏ ở bốn góc, với điều kiện 0<x<120 < x < \dfrac{1}{2} (vì cắt ở hai góc kề nhau trên một cạnh dài 11 m nên 2x<12x < 1).

Sau khi cắt và gò lên, thùng là hình hộp chữ nhật không nắp có:
- đáy là hình vuông cạnh 1−2x1 - 2x (m),
- chiều cao xx (m).

Thể tích của thùng:
V(x)=x (1−2x)2,0<x<12.V(x) = x\,(1-2x)^2, \quad 0 < x < \tfrac{1}{2}.

Tìm giá trị lớn nhất bằng đạo hàm.

Khai triển: V(x)=x(1−4x+4x2)=4x3−4x2+xV(x) = x(1 - 4x + 4x^2) = 4x^3 - 4x^2 + x.

Đạo hàm:
V′(x)=12x2−8x+1.V'(x) = 12x^2 - 8x + 1.

Giải V′(x)=0V'(x) = 0:
12x2−8x+1=0  ⇒  x=8±64−4824=8±424.12x^2 - 8x + 1 = 0 \;\Rightarrow\; x = \frac{8 \pm \sqrt{64 - 48}}{24} = \frac{8 \pm 4}{24}.

Suy ra x=12x = \dfrac{1}{2} (loại vì không thỏa 0<x<120 < x < \tfrac12) hoặc x=16x = \dfrac{1}{6}.

Lập bảng biến thiên.

Trên khoảng (0;12)\left(0; \tfrac12\right), V′(x)>0V'(x) > 0 khi x∈(0;16)x \in \left(0; \tfrac16\right) và V′(x)<0V'(x) < 0 khi x∈(16;12)x \in \left(\tfrac16; \tfrac12\right). Do đó VV đồng biến rồi nghịch biến, nên VV đạt giá trị lớn nhất tại x=16x = \dfrac{1}{6}.

Tính thể tích lớn nhất (kiểm tra lại).
V ⁣(16)=16(1−26)2=16(23)2=16⋅49=454=227 (m3).V\!\left(\tfrac16\right) = \frac{1}{6}\left(1 - \frac{2}{6}\right)^2 = \frac{1}{6}\left(\frac{2}{3}\right)^2 = \frac{1}{6}\cdot\frac{4}{9} = \frac{4}{54} = \frac{2}{27}\ (\text{m}^3).

Kết luận. Cần cắt bỏ bốn hình vuông có cạnh x=16x = \dfrac{1}{6} m ≈0,17\approx 0{,}17 m thì thùng có thể tích lớn nhất, bằng 227\dfrac{2}{27} m³ ≈0,074\approx 0{,}074 m³.

Đáp số

Cạnh hình vuông cắt bỏ: 16\dfrac{1}{6} m ≈ 0,17 m; thể tích lớn nhất 227\dfrac{2}{27} m³ ≈ 0,074 m³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.