Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Câu 23 trang 69 SBT Toán 11

Bài tập ôn tập cuối năm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hình hộp chữ nhật ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có AB=AD=aAB = AD = a, AA′=a2AA' = a\sqrt{2}. Thể tích khối tứ diện ACB′D′ACB'D' bằng
A. a323\dfrac{a^3\sqrt{2}}{3}.
B. a326\dfrac{a^3\sqrt{2}}{6}.
C. a363\dfrac{a^3\sqrt{6}}{3}.
D. a366\dfrac{a^3\sqrt{6}}{6}.

Lời giải

Chọn hệ trục tọa độ OxyzOxyz với AA là gốc. Ta đặt:

A(0;0;0)A(0;0;0), B(a;0;0)B(a;0;0), C(a;a;0)C(a;a;0), D(0;a;0)D(0;a;0), A′(0;0;a2)A'(0;0;a\sqrt{2}), B′(a;0;a2)B'(a;0;a\sqrt{2}), C′(a;a;a2)C'(a;a;a\sqrt{2}), D′(0;a;a2)D'(0;a;a\sqrt{2}).

Cách 1 (dùng thể tích theo tọa độ).

Bốn đỉnh của tứ diện là A(0;0;0)A(0;0;0), C(a;a;0)C(a;a;0), B′(a;0;a2)B'(a;0;a\sqrt{2}), D′(0;a;a2)D'(0;a;a\sqrt{2}).

Xét ba vectơ chung đỉnh AA:
AC⃗=(a;a;0),AB′⃗=(a;0;a2),AD′⃗=(0;a;a2).\vec{AC}=(a;a;0),\quad \vec{AB'}=(a;0;a\sqrt{2}),\quad \vec{AD'}=(0;a;a\sqrt{2}).

Thể tích khối tứ diện:
V=16∣[AC⃗,AB′⃗]⋅AD′⃗∣.V=\frac{1}{6}\left|\left[\vec{AC},\vec{AB'}\right]\cdot\vec{AD'}\right|.

Tích có hướng:
[AC⃗,AB′⃗]=(a⋅a2−0; 0−a⋅a2; 0−a⋅a)=(a22; −a22; −a2).\left[\vec{AC},\vec{AB'}\right]=\big(a\cdot a\sqrt{2}-0;\ 0-a\cdot a\sqrt{2};\ 0-a\cdot a\big)=(a^2\sqrt{2};\,-a^2\sqrt{2};\,-a^2).

Nhân vô hướng với AD′⃗=(0;a;a2)\vec{AD'}=(0;a;a\sqrt{2}):
[AC⃗,AB′⃗]⋅AD′⃗=0−a32−a32=−2a32.\left[\vec{AC},\vec{AB'}\right]\cdot\vec{AD'}=0-a^3\sqrt{2}-a^3\sqrt{2}=-2a^3\sqrt{2}.

Vậy
V=16⋅2a32=a323.V=\frac{1}{6}\cdot 2a^3\sqrt{2}=\frac{a^3\sqrt{2}}{3}.

Cách 2 (kiểm tra lại — cắt bỏ các góc).

Thể tích khối hộp chữ nhật:
Vhộp=AB⋅AD⋅AA′=a⋅a⋅a2=a32.V_{hộp}=AB\cdot AD\cdot AA'=a\cdot a\cdot a\sqrt{2}=a^3\sqrt{2}.

Khối tứ diện ACB′D′ACB'D' nhận được từ khối hộp bằng cách cắt bỏ 44 tứ diện ở 44 đỉnh: tại BB (tứ diện B.ACB′B.ACB'), tại DD (tứ diện D.ACD′D.ACD'), tại A′A' (tứ diện A′.AB′D′A'.AB'D'), tại C′C' (tứ diện C′.CB′D′C'.CB'D'). Mỗi tứ diện này là một góc vuông ba cạnh, có thể tích bằng 16\dfrac{1}{6} thể tích khối hộp:
Vgoˊc=16Vhộp.V_{góc}=\frac{1}{6}V_{hộp}.

Do đó:
V=Vhộp−4⋅16Vhộp=Vhộp(1−46)=13Vhộp=13⋅a32=a323.V=V_{hộp}-4\cdot\frac{1}{6}V_{hộp}=V_{hộp}\left(1-\frac{4}{6}\right)=\frac{1}{3}V_{hộp}=\frac{1}{3}\cdot a^3\sqrt{2}=\frac{a^3\sqrt{2}}{3}.

Hai cách cho cùng kết quả. Vậy thể tích khối tứ diện ACB′D′ACB'D' bằng a323\dfrac{a^3\sqrt{2}}{3}.

Chọn đáp án A.

Đáp số

A. a323\dfrac{a^3\sqrt{2}}{3}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.